Agallamh le hAindrias Ó Muineacháin (Gan Dáta)

Teideal

Agallamh le hAindrias Ó Muineacháin (Gan Dáta)

Cur Síos

Labhraíonn Aindrias Ó Muineacháin, údar agus bailitheoir béaloidis, le Mícheál de Mórdha. Rugadh Ó Muineacháin i nGaorthadh na Péice, Béal Átha an Ghaorthaidh, i 1905. Bhí dlúthbhaint aige leis an Oireachtas, agus bhí sé ina mhúinteoir taistil ar feadh na mblianta. Is í an Ghaeilge tar éis an Chogaidh Chathartha príomh-théama an agallaimh seo. Labhraíonn Ó Muineacháin faoi na hiarrachtaí a rinne an Stát nua-bhunaithe an Ghaeilge a mhúineadh i mbunscoileanna na tíre, agus na deacrachtaí a bhí acu de thoradh a laghad múinteoirí le Gaeilge a bhí ann ag an am. Nuair a cuireadh coláistí samhraidh ar bun le dul i ngleic leis an bhfadhb seo, deir sé go raibh droch-thionchar aige seo ar an nGaeilge sna ceantair ina raibh na coláistí sin, go háirithe timpeall ar Bhéal Átha an Ghaorthaidh. Deir Ó Muineacháin go raibh iar-shaighdiúirí ón dá thaobh den Chogadh Cathartha ag freastal ar a chuid ranganna Gaeilge. Ina measc siúd bhí an t-aon duine a tháinig slán as an ainghníomh a tharla i mBaile Ó Síoda, taobh amuigh de Thrá Lí, i mí Márta 1923. Ceapann sé gur chuidigh na ranganna Gaeilge seo le hathmhuintearas a chothú idir daoine a bhí in aghaidh chéile sa Chogadh Cathartha. Pléitear Conradh na Gaeilge san agallamh freisin, agus an meath a tháinig ar an eagraíocht ó na 1920í ar aghaidh.

Léiritheoir/Cruthaitheoir

Dáta

Gan Dáta

Cuiditheoir

Ó Muimhneacháin, Aindreas

Teanga

ga

Cineál

Aitheantóir

39216

Cearta

© RTÉ Raidió na Gaeltacha. Gach Ceart Ar Cosaint.

Clúdach Ama

1922-1923: An Cogadh Cathartha

Láithreoir

de Mórdha, Mícheál

Comhaid

http://www.reabhloid.ie/files/original/3e12dd429d72c282b9b5ffb1ce059340.mp3

Tagairt

de Mórdha, Mícheál, “Agallamh le hAindrias Ó Muineacháin (Gan Dáta),” Cartlann Ghaeltacht Chonamara, léite 27 Bealtaine 2020, http://cartlann.ie/items/show/806.