Míreanna

• Muintir Chonchubhair

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá muintir Chonchubhair i mbun gnó i gceantar Leitir Móir ó 1831 i leith, tráth a raibh siopa acu thíos in aice leis an gcéibh i Leitir Móir. In 1895 a tógadh an teach mór ina bhfuil Nioclás féin ina chónaí faoi láthair, cé go bhfuil cóiriú thar cuimse curtha ar an áit i rith na mblianta.
• Pastime Chonamara

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nuair a bunaíodh Pastime Chonamara, roinnt blianta ó shin, is beag an cheapadh a bhí ag an ngrúpa beag daoine sin ag an am go bhfásfadh an eagraíocht chomh sciobtha agus go mbeadh spéis chomh mór ina cuid imeachtaí, ní amháin i gConamara ach in áiteacha eile ar fud na tíre chomh maith. Bhí an taispeántas ba mhó go dtí seo acu i mbliana i Músaem Shaol na Tuaithe i gCaisleán an Bharraigh, áit a raibh daoine as chuile cheard den tír.
• Mol an Óige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Píosaí scríbhneoireachta ón Óige.
• An Bóthar Nua

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Caithfear a bheith an-chúramach leis an mbóthar nua seo. Chaith mise fiche bliain i mo chónaí thar lear i Hertfordshire, Sasana agus gar go maith don mótarbhealach an M25, an London Outer Orbital Ringroad a tógadh sna seachtóidí. Tharraing sé raic agus ní raibh mórán fáilte roimhe, idir C.P.Os., torann, srl. Ar nós daoine chuile áit, ní raibh siad an-sásta. Bhí muid amuigh faoin tuath. Tar éis go raibh sé píosa ón teach s’againne, bhí mé in ann an torann a chloisteáil san oíche, go mór mhór sa samhradh ba ghearr é le meaisín ghunna. Chomh luath is a bhí sé chríochnaithe bhí sé as dáta. Ní raibh a dhóthain lánaí ann.
• Mo Chara Ciarán Ó Con Cheanainn (1981-2009)

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir mé aithne ar Chiarán Ó Con Cheanainn nuair a bhí muid i Scoil Sailearna le chéile. Ón tús bhí dlúthchairdeas eadrainn. Bhí suim ag an mbeirt againn sa cheol agus sa drámaíocht agus cuid mhaith den am sa diabhlaíocht!!!! Le linn dúinn a bheith sa bhunscoil, chonaic Máire Uí Mhainnín, go ndéana Dia Grásta uirthi, go raibh suim againn sa cheol agus thug sí isteach sa chór muid agus tráthúil go leor an uair dheireannach a sheinn an bheirt againn le chéile ba ag Aifreann na Giniúna é i Séipéal na Tulaí, Oíche Nollag seo caite.
• Ponc

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is clár nua é PONC á chur i láthair ag Máire Treasa Ní Dhubhghaill agus Colmán Mac Séalaigh agus é le feiceáil ó 4.50 pm go dtí 7.00 pm gach iarnóin, Luan go hAoine, ar TG4. Beidh sraitheanna drámaíochta móra le rá á gcraoladh ar PONC i gcaitheamh an tséasúir, chomh maith le cláir réalaíocha agus spóirt. Ní imeoidh aon nuacht mhór i ngan fhios don bheirt seo agus déanaigí cinnte go mbeidh sibh ar an eolas ó thaobh cúrsaí ceoil, scannán, faisin agus spóirt de. Leis na mórchomórtais a bheidh á reáchtáil ar an gclár i rith na bliana beidh seans agaibh duaiseanna den scoth a bhuachan; mar sin, bígí ag faire amach mar táimid ag teacht!!
• An Bád Bán ’s An Green Dragon

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Sí caint an Green Dragon a bhíonn i mbéal an Phobail san aimsir seo agus dearmad beagnach déanta ar an mBád Bán. A mhalairt a bhíodh le cloisteáil leathchéad bliain ó shin. Is athrú siombalach é ar athrú mheon an Phobail - athrú ón imirce ag cuartú saothrú i bhfad ó bhaile, go post sa mbaile agus am saor do chúrsaí spóirt. Ag an am sin ní raibh an oiread sin de charranna ar an mbóthar cúng agus mná is mó a bhíodh ag siúl le taobh an bhóthair, cromtha síos faoi ualach dhá bhuicéad uisce ón tobar.
• Coláistí Gaeilge Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is féidir fréamhacha na gColáistí Gaeilge i gCois Fharraige a rianú siar go dtí fíorthús an fichiú haois tráth a raibh gluaiseacht Athbheochan na Gaeilge faoi lánseol. Seans gur beag tionscal gur féidir leo a mhaíomh go bhfuil siad ar an mbóthar le céad bliain agus gur tháinig fás agus forbairt ar an ngnó ó shin i leith. Ba í Coláiste Chonnacht an chéad Choláiste Gaeilge a bunaíodh i gCois Fharraige ag tús na haoise seo caite agus ón tús ba é an aidhm a bhí acu múinteoirí a thumadh i dtobar na teanga.
• Tigh Dick ar an Tulaigh

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Má thugann tusa aire de do ghnó, tabharfaidh do ghnó aire duitse. Mura dtabharfaidh tú aire dó, ní bheidh gnó agat (R.B O’Toole). Rugadh R. B. Ó Tuathail in Eanach Mheáin i 1881, do Sheán Ó Tuathail, agus Sabina Ní Mháille (Uí Thuathail). Richard a thugadh a mhuintir féin air, Dick Toole a thabharfadh muintir na háite air, agus R. B. O’Toole an t-ainm gnó a bhí aige. Bhí dlúth theagmháil ag muintir Uí Thuathail in Eanach Mheáin le muintir Uí Chonaire as Gairfean, mar bhí deirfiúr Sabina Ní Mháille (uí Thuathail), Máire Gráinne Ní Mháille, arb as Béal Átha na mBreac a muintir, pósta le Pádraig Ó Conaire. Bhí siopaí ag deartháir Sabina freisin, Peadar Ó Máille, sa Mhám agus i mBéal Átha na mBreac.
• Scoil Cholmcille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Buíochas le Dia, bhí bliain an-mhaith agus antairbheach ag Scoil Cholmcille na Tulaí i rith na scoilbhliana seo caite. An Gairdín: Tá an fhoirgneamh agus an timpeallacht ag breathnú an-slachtmhar agus le cur leis sin rinne na daltaí, faoi stiúir an mhúinteora Brian Ó Murchú, gairdín ar chúl na scoile áit ar chur siad meacna, cabáiste, leitís, oinniúin agus fataí. Bhí na gasúir an-bhródúil as a gcuid oibre.
• Scoil Náisiúnta Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an-bhliain againn i Scoil Sailearna anuraidh. Ghlac muid páirt in Oireachtas na Gaeilge i gCorcaigh agus sa bhFéile Náisiúnta Scoildrámaíochta arís i mbliana. Ghlac suas le scór gasúir as an scoil páirt i gcomórtas na n-agallamh beirte agus sa damhsa ar an sean-nós ag an Oireachtas i gCorcaigh. Bhuaigh Caoimhe Ní Chonghaile agus Emma Ní Choisdealbha as Rang a 5 an chéad áit sna hagallaimh beirte faoi-12 leis agallamh beirte, “Obair Bhaile”, le Joe Steve Ó Neachtain.
• Coláiste Cholmcille: Nasctha sa Phobal

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is cuid lárnach de phobal ar bith na scoileanna atá lonnaithe sa cheantar máguaird. Trí shaol na scoile forbraítear naisc agus coinsias sóisialta i measc na ndaoine agus is iomaí dlúthchairdeas saoil a déantar taobh amuigh is taobh istigh de gheataí na scoile céanna.
• Tearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is é príomhchuspóir Thearmann Éanna ná an freastal is fearr agus is féidir a dhéanamh ar aosaigh Chois Fharraige agus na Gaeltachta trí chéile. Tá ardmheas againn ar ár muintir a shín ar aghaidh chugainn mar bhronntanas an saibhreas idir theanga, creideamh, cultúr, ceol agus eile. Chuidigh an saibhreas agus an nádúr a bronnadh orainn thar na blianta agus a síneadh ar aghaidh chugainn ó ghlúin go glúin, le nár bhféiniúlacht mar Ghaeil a choinneáil.
• Eldorada na Gaeltachta

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá sé níos mó ná seachtó bliain ó d’fhág an tAth. Séamus Ó Ceallaigh Pobal Chois Fharraige ach tá scéalta faoi i mbéal an phobail fós. Bhí suim mhór aige i gcúrsaí polaitíochta ar mhaithe le forbairt a phobail féin agus bhíodh sé go rialta ag freastal ar chruinnithe de chuid Fhianna Fáil i mBleá Cliath. Cuireadh ceist ar Éamon de Valera tráth ar shiúil an tAth Ó Ceallaigh isteach ag cruinniú agus briefcase mór ar iompar aige.
• An tAth. Stiophán

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Oirníodh ‘mo shagart mé i séipéal Chill an Mhóta in aice le Cill Téagáin i gCo. Chill Mhantáin ar 23ú lá de Bhealtaine 1959. Lá arna mháireach, Domhnach na Tríonóide, léigh mé mo chéad Aifreann i bparóiste an Chnoic. Ba mhór an onóir dhom mar sin, a bheith in ann Aifreann buíochais a cheiliúradh sa séipéal céanna leathchéad bliain ina dhiadh sin ar an 31ú lá de Bhealtaine 2009, Domhnach Cincíse. Bhí an lá chomh breá agus chomh te leis an lá ar oirníodh mé.
• Beannú Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Beannú Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige
• Plean Gaeilge an ITT

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ar an 25 Meán Fómhair, d’oscail an Taoiseach an tIonad Tacaíochta Teaghlaigh ar an gCnoc in Indreabhán, áis nua a chuideoidh le treisiú na Gaeilge i gConamara. Labhair Biseach le Caitlín Nic an Ultaigh, Cathaoirleach Choiste Stiúrtha an Ionaid, le fáil amach céard go díreach a bheidh ar siúl ann.
• Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige: Oscailt Oifigiúil – Cuairt an Taoisigh

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an ghrian ag scaladh ar an gCnoc ar an 25ú lá de Mheán Fómhair nuair a d’oscail an Taoiseach an tIonad Tacaíochta Teaghlaigh go hoifigiúil. Bhí slua breá i láthair don ócáid ar cuireadh tús léi go gairid tar éis a trí a chlog nuair a bheannaigh an tAthair Ó Flannabhra, Sagart Paróiste an Chnoic agus duine de stiúrthóirí an Ionaid, an foirgneamh nua. Chuir Diarmuid Ó Fátharta, Áine Ní Dhubhghaill, Eoin Ó Dubhghaill agus Aisling Ní Chonchubhair as Coláiste Cholm Cille ceol ar fáil don tslua fad is a bhí siad ag fanacht le teacht an Taoisigh.
• Biseach: Eagarfhocal 2009

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cé gur beag duine, eagraíocht ná gnó nach bhfuil priocadh éicínt faighte aige nó aici ón loscadh airgeadais atá gaidhte ar fud na tíre agus an domhain le bliain anuas, is mór an díol misnigh go raibh cuid mhaith de lucht gnó Chois Fharraige flaithiúil lena gcuid fógraíochta don eagrán reatha seo den iris BISEACH. Léiríonn sin go soiléir go bhfuil muintir an cheantair sásta dul ar aghaidh leis an saol in ainneoin na ndeacrachtaí geilleagrach, díreach mar a rinne na glúine a tháinig rompu, chun cuma a choinneáil ar an áit agus brú ar aghaidh lena gcuid oibre agus lena gcuid forbartha. Tuar an mhaith agus gheobhaidh tú í, mar a deir an seanfhocal.
• Grianghraif

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Grianghraif
• Craobh na hÉireann sa Liathróid Láimhe ag Mícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cleachtadh, cleachtadh agus tuilleadh cleachtaidh, sin a dhéanann foirfeacht, agus sin é a bhain amach Craobh na hÉireann sa liathróid láimhe d’Fhiontán Ó Curraoin i mbliana, do dhéagóirí Faoi-16. Sea, bhain sé amach Craobh Chonnachta go héasca, ach i gCluiche Leathcheannais na hÉireann cé a thiocfadh ina aghaidh ach Pádraig Uí Chearbhaill an fear a bhí ina sheaimpín domhanda dhá bhliain ó shin. Bhí sárchluiche eatarthu ach fuair Fiontán an ceann is fearr air aríst eile, mar a fuair i mí Eanáir seo caite i gComórtas Oscailte na Mumhan. I gCluiche Ceannais na hÉireann bhuail sé Eoin Hennessy leis an scór, in ainneoin go raibh an bua ag Hennessy air i gcomórtas na Golden Gloves cúpla mí roimhe sin. Lena chois sin, bhain Fiontán amach gradam “Pearsa Spóirt mhí Aibreán 2008” ó First Active/An Curadh Connachtach.
• Coiste na nÓg

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain gnóthach curtha isteach againn agus sin ag druidim i dtreo deireadh na bliana. Níl fágtha le nimirt ag an tráth seo agus mé ag cur peann le páipéar ach cluiche amháin sa bpeil. Tá an fhoireann peile Faoi-16 le cluiche ceannais sraithe a imirt in aghaidh Baile Átha an Rí, agus súil againn go n-éireoidh leo corn a thabhairt ar ais go ceantar Chois Fharraige.
• Féile Iománaíochta/Camanachd 2008

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ba é cuairt Fhoireann Camanachd na nAlbain ar pharóiste an Chnoic i mí Dheireadh Fómhair buaic iomána na bliana i gCumann Mícheál Breathnach 2008. Bhí an-deireadh seachtaine iománaíochta agus camanachda ar an bpáirc agus foirne Gaeltachta Faoi-14 páirteach i gComórtas Cuimhneacháin Éinne Uí Fhoighil agus foireann Sóisir an Chumainn ag iarraidh a chinntiú nach n-éireodh leis na hAlbanaigh Corn Cholm Cille a thabhairt abhaile leo. Cé gur chaith sé an oiread sin báistí le seachtain roimhe, ba léir go raibh duine éigin ar Choiste Stiúrtha na Féile ag guidhe mar ghealaigh sé maidin dé Sathairn agus dhá lá níos breátha ó thaobh aimsire ní fhéadfaí a iarraidh.
• Cumann Camógaíochta Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Cumann Camógaíochta Chois Fharraige ag deireadh an tséasúir faoi láthair agus ag críochnú ar nóta ard mar a thosaigh siad thiar i mí na Márta seo caite. Bhuaigh an fhoireann sóisir sraith an Chontae (Sóisear B) nuair a bhuail siad cailíní Skehana sa chluiche ceannais leis an scór 2-1 in aghaidh 0- 0. Tá na cailíní Faoi-15 ag fanacht le cluiche ceannais Chomórtas Iarthar na Gaillimhe agus na Cathrach, áit a gcasfaidh siad ar an gCaisleán Gearr.
• Na Seanleaids

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí chúig nóiméad fanta agus Mícheál Breathnach dhá phointe chun cinn. An bhféadfaí greim a choinneáil ar an gcreach nó an raibh Corn nua glan Phaddy Mhatt ag tabhairt aghaidh ar Mhaigh Cuilinn.
• Cumann Mhícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An t-am seo anuraidh bhí foirne sinsir an Chumainn sábháilte agus ag déanamh go maith ina ngrádanna éagsúla féin. Bhí an fhoireann sinsir peile tar éis ardú céime a bhaint amach go dtí Roinn A. Mar bharr air sin ghnóthaigh siad an Chraobh B amach ar fad.
• Scoil Cholm Cille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Taca an ama seo anuraidh bhí muid ag fáil faoi réir le haghaidh oscailt oifigiúil na seomraí breise a cuireadh leis an scoil. Nach orainn a bhí an t-ádh gur éirigh linn an obair seo a dhéanamh roimh na gciorraithe ar fad! Bhí an-lá againn ar an 7ú lá de Mhí na Nollag, 2007 nuair a ghearr an t-Aire Gnóthaí Pobail Tuaithe agus Gaeltachta, Éamon Ó Cuív, an ribín ar an bhfoirgneamh breá nua agus nach muid a bhí bródúil.
• Plean Forbartha 2008-2010

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Plean Forbartha 2008-2010
• Filí Bhaile na mBroghach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. ‘Fágtar ag an bhFilí é,’ nó ‘sin é an chaoi ar chuir an Filí é,’ a chloisfeá go minic ó mhuintir na háite seo againne agus iad i ngeoin chomhrá le chéile ag geata an tséipéil, ag crosbhóthar, ar foscadh ar an bportach ón mbáisteach, ag líonadh leoraí móna, nó ag déanamh uaighe i reilig an Chnoic. Taispeánann an méid sin an meas atá ar Sheosamh Ó Donnchadha (Joe Shéamais Sheáin) mar fhile, agus an mhuinín atá ag a phobal féin as lena gcuid smaointe a chur i bhfocail. Ba mhór an chomaoin ar bhainis nó ar chéilí tí an Filí a bheith i láthair le cúpla ceann dá chuid dánta a rá.
• Tearmann Éanna: Lá Oscailte san Ionad Lae

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ar an lá deireanach de mhí Lúnasa na bliana seo reáchtáileadh lá oscailte i dTearmann Éanna ar an Tulaigh le heolas a thabhairt don phobal faoina bhfuil ar siúl ann. Tháinig slua deas amach le haghaidh na hócáide agus mar fháilte rompu, thug Cathaoirleach, An tAth. Micheál Ó Flannabhra, S.P., an óráid seo leanas...
• Grianghraif ó na Seachtóidí…

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Lucht eagraithe Fhéile Drámaíochta na hAille a reáchtáileadh i bhfothrach na Seanscoile, ó chlé: Colm Ó Tuathail (Cathaoirleach), Micí Ó Conghaile, Eilín Uí Bhraonáin, Seosamh Ó Braonáin agus Máirtín Davy Ó Coisdealbha. Sa bpictiúr thíos, ó chlé, tá Tomás Mac Ardghaill (Moltóir), Máirtín Mac Donnchadha (Bainisteoir na Comhairle Náisiúnta Drámaíochta), Áine Ní Dhabhráin (Rúnaí Chomhairle Chonnacht) agus Seán Ó Tuairisc (Rúnaí Náisiúnta na Comhairle). Nioclás Niocláisín Ó Curraoin, a iníon Cáit ar an asal, comharsa leis, Tom Churraoin, Curraoineach eile, Peadar Mhaidhc Pheadairín, Pádraig Churraoin (comharsa eile), Peigín Niocláis, Jude Churraoin, agus thiar in aice na fuinneoige tá Máire agus Peige Niocláis.
• An tIonad Tacaíochta Teaghlaigh

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Agus bailchríoch á cur ar an Ionad Tacaíochta Teaghlaigh ar an gCnoc i láthair na huaire, labhair Bainisteoir Tionscnaimh an Ionaid, Máire Uí Mhaoláin, le Biseach faoin áis iontach seo agus na seirbhísí a bheidh á cur ar fáil inti
• An Club Óige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Club Óige Lurgan ar an mbóthair anois le níos mó ná 40 bhliain agus é ag fáil níos beocha le himeacht ama. Is áis iontach é an Chlub le haghaidh daoine óga idir 13-18 mbliana d’aois agus béim láidir ar spraoi agus ar chraic trí mheán na Gaeilge amháin. Sprioc atá againn i gcónaí ná go mbeidh a spás fhéin agus a n-am fhéin ag na gasúr seo chun tréimhse a chaitheamh lena gcuid cairde agus cairde nua a dhéanamh, chun spraoi, caint agus, i mbealach siamsúil, scileanna nua a fhoghlaim.
• Cuilteáil Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I Fómhar 2005 thug Mairéad Ni Mhocháin (Scoil Sailearna) agus Bríd Ní Bhriain (Coláiste Cholm Cille) cuireadh dom cúrsa patchwork a mhúineadh do thuismitheoirí na scoileanna. Bhí an-suim ag na tuismitheoirí ann agus ar an gcéad oíche tháinig ocht nduine dhéag chun an chuilteáil phaistí a fhoghlaim. Mé féin agus Mary Ann Uí Churraoin a bhí á múineadh.
• Ceiliúradh 10 mBliana i Hortlova

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bunaíodh an charthanacht To Russia With Love i 1998 agus bhí ceiliúradh mór ar siúl amuigh i Hortlova sa samhradh. Bhí an t-ádh orm féin gur éirigh liom a bheith amuigh ann don chúigiú uair. Chaith mé trí seachtainí ann in éineacht leis na gasúir agus de bharr flaithiúlacht mhuintir Chois Fharraige agus chathair na Gaillimhe ba thuras an-dearfa a bhí ann. Ceannaíodh 14 rothar chomh maith le huirlisí ceoil.
• Imeachtaí i gColáiste Cholm Cille 2007-2008

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Imeachtaí i gColáiste Cholm Cille 2007-2008
• Scoil Náisiúnta Sailearna: Dóchas sa Dúchas

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí bliain iontach againn arís anuraidh i Scoil Sailearna. Don dara bliain as a chéile bronnadh an gradam “Scoil Ghaeltachta is Fearr” orainn ag an bhFéile Náisiúnta Scoildrámaíochta.
• Comhar Creidmheasa Cholm Cille: Bliain agus Fiche ag Fás

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is “ar scáth a chéile a mhaireann na ndaoine” atá mar mhodh oibre againn ag an comhar creidmheasa. Tá Comhar Creidmheasa Cholm Cille ag feidhmiú anois le os cionn bliain agus fiche. Déanann sé freastal ar na pobail ó Cheantar na nOileán soir chomh fada leis na Forbacha, agus ó thuaidh chomh fada le Gleann Trasna. Thar na mblianta, tá fás agus forbairt tagtha ar an líon ball atá páirteach sa gComhar Creidmheasa.
• Nádúr agus Mí-nádúr an Chultúir

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is iomaí sin cineál cultúir ar dhroim an domhain seo faoi láthair, ach is é an cultúr a bhfuil an teanga Ghaeilge mar chúlra is mar chuisle aige a bhí i ndán domsa ar an bhfód dúchais ón gcéad lá ar caitheadh ar a’ sop mé. Téann rútaí an chultúir Ghaelaí seo i bhfad siar. Siar thrí dhúrabhán na nglúnta atá ag déanamh créafóige ach go maireann lorg a mbéil agus milseacht a gcuid ceoil i measc an athfhás ginealaigh atá os cionn talún faoi láthair. Mairfidh giúin a gcuid saibhris i mo chluasa go héag.
• Maidhc Mhicil Teada

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Siad muintir mo bhaile féin, baile fearainn an Locháin Bhig, a chuala mé ag trácht ar Mhaidhc Mhicil Teada, nó Mícheál Breathnach, an chéad uair. Go deimhin ní iontas an-mhór é sin mar rugadh Micheál ar an Lochán Beag. Rud eile a bhí spéisiúil domsa gurbh é Pádhraig Ruadaí, mo shean-athair, an “Pádhraig” atá luaite ag Míchéal ina scéal “ Seilg na Meán Oíche.
• Biseach: Eagarfhocal 2008, Focal ón gCathaoirleach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Biseach 2008 – cé bheadh ag caint ar bhiseach agus na ciorraithe uilig atá geallta a deir tú? Bhuel tá mé sásta a rá nach bhfuil aon chiorrú déanta ar an bhfiúntas, ar an méid ná ar éagsúlacht an ábhair atá i mBiseach na bliana seo, seachas an méid atá le rá agam féin – níl aon athrú ar mo phort ó anuraidh: “Ta fáilte roimh bhaill nua ar an gCumann Forbartha/Coiste Ghlór na nGael”.
• Seanphictiúir Anall as Meiriceá

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Seo grianghraif a fuair Jimí Ó Fátharta anall as Meiriceá le gairid agus aistriúchán ar chuid den litir a sheol Gerie Huppe anall leo: “Phós Hanna Ní Thuairisg agus William O’Connor i 1902. Ní raibh aon chlann orthu ach bhí William pósta roimhe sin, sular chas sé le Hanna, agus bhí clann aige lena chéad bhean a bhásaigh agus na gasúir an-óg. Thóg Hanna na gasúir sin go fial cineálta, de réir dhuine dá leas-iníonacha. Máirtín Rua Ó Tuairisg ab ainm d’athair Hanna agus Hanna Ní Chualáin a bhí ar a máthair, arbh as an Lochán Beag dí ó dhúchas. Bhí deirfiúr aici, Kate, a phós Beartla Ó Cualáin as an Teach Mór Thiar. Fuair mé na pictiúir seo de mhuintir Uí Fheinneadha ó neach Choilm Uí Fheinneadha, duine acu sin a bhásaigh nuair a phléasc an mianach ar an Lochán Beag. Col ceathair léi, James Francis Coyne, nach maireann, as Portland Maine, a thóg na pictiúir agus grianghrafadóir gairmiúil a bhí ann. Ba mac é siúd le James Francis Coyne agus Katherine Feeney, deirfiúr le Colm a bhásaigh i dtubaist an mhianaigh.”
• Canon Lyons (1811-1885)

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Rugadh Pat Lyons (Canon Lyons) i mBéal Átha hAmhnais i gCo. Mhaigh in 1811. Chuaigh sé chuig an mbunscoil áitiúil agus ina dhiaidh sin go dtí Coláiste Iarlatha i dTuaim. Oirníodh ina shagart é i dTuaim in 1839, chaith sé dhá bhliain ina shéiplíneach i dTeampall an Tóchair, i mBaile Liam agus bliain eile ina dhiaidh sin i mBaile an Mhuilinn, Co. na Gaillimhe.
• Forbairt Nua Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Foirgneamh Nua Scoil Sailearna
• Cumann Sacair Chois Fharraige: Seaimpíní Sraithe agus Craoibhe

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Den chéad uair riamh, bhain buachaillí Faoi-15 Chumann Sacair Cois Fharraige amach an cluiche ceannais do chraobh na Gaillimhe, éacht a tharla ar an Luan an 26ú Márta i bPáirc Terryland. Go deimhin ba é seo an chéad fhoireann ón gCumann in aon ghrád a chuaigh chomh fada sin agus is maith mar a rinne siad. I gcoinne Chreag Mhór/Baile Cláir na Gaillimhe a bhí siad sa gcluiche ceannais tar éis dóibh an bua a fháil i gcoinne Moyne Villa sa gcead bhabhta, in aghaidh Kilshanvey sa dara babhta agus in aghaidh Corrib Rangers sa gcluiche leathcheannais.
• An Cumann Liathróid Láimhe

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An óige go deo agus na bróga an fhad a mhairfidh siad! Sea, bliain eile iontach ag óige Mhíchíl Bhreathnaigh ó thús 2007, idir craobhacha contae, cúige agus náisiúnta. Rinne Comhar Creidmheasa Cholm Cill urraíocht fhial fhlaithiúil ar gheansaithe don Chumann i mbliana agus rinne Colm Mharcais Ó Cualáin an rud céanna do gheansaithe na ndaoine fásta.
• Cumann Peile Gael na mBan Mícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tháinig grúpa cailíní óga le chéile breis is bliain go leith ó shin agus suim acu foireann peil na mban a thosú sa pharóiste. Bunaíodh Cumann Peile Gael na mBan Mícheál Breathnach agus shocraigh beirt pheileadóirí ó fhoireann sinsir na bhfear muid a thraenáil. Nuair a thosaigh an cumann seo ní raibh oiread is liathróid peile fhéin againn gan trácht ar feisteas. Bhí orainn liathróidí peile agus geansaithe a fháil ar iasacht ó fhoirne sinsir agus mionúir na mbuachaillí.
• Cumann Mhicheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An bhliain seo chugainn, beidh peileadóirí Chumann Mhicheál Breathnach ag imirt i Roinn A na Gaillimhe den chéad uair ó bhain siad stádas sinsir amach sa bhliain 2004. Chríochnaigh siad ar bharr Roinn B na bliana seo (2007) agus trí phointe dhéag acu as ocht gcluiche, agus tá Cluiche Ceannais na Sraithe Roinn B fós le n-imirt, áit a gcasfaidh siad ar Chill Chiaráin / Cluain Beirn arís.
• Na Coastguards i gCois Fharraige le linn an dara Chogaidh Mhóir: An ‘Emergency’ i gCois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Sa tréimhse chorrach seo san Eoraip le linn an dara chogaidh mhóir 1939 – 1945 tá ’fhios ag madraí an bhaile go raibh Éireann neodrach ach caithfidh tú cuimhneamh gur oileán muid. B’éigean don airm plean straitéiseach a chur le chéile leis an tír a chosaint, go mór mhór timpeall an chósta. Ní raibh áit ar bith níos oscailte, leochaileach ná sobhuailte ná Cuan na Gaillimhe taobh amuigh anseo. Bhí sé ar nós ródbhealach i ndáiríre, ina raibh idir longa paisinéirí, soithí lastais agus báid faoi thoinn ag taisteal, gan trácht ar mhianaigh bradacha ag imeacht ar strae sa sáile agus gan ’fhios cén uair a laindeáilfeadh ceann acu ar bharr carraige nó sa snáth mara.
• Tearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Rinneadh cónascadh idir Tearmann Éanna agus Tearmann Ainnín i mbliana. Fágann an cónascadh go bhfuil 32 theach beag agus Ionad Lae faoi chúram Thearmann Éanna le freastal ar na tionóntaí agus ar Aosach an phobail. Thug Tearmann Éanna an tIonad Sláinte agus Aireagal Phóil a bhí tógtha acu – ina bhfuil naoi n-árasán do dhaoine faoi mhíchumas – don HSE le heagrú le freastal ar riachtanais an phobail. Tá mionbhus ag Tearmann Éanna chomh maith, le freastal ar riachtanais na nAosach.
• Capaill na gCualán

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cheannaigh Pádraig Mháirtín Pheaits Ó Cualáin as an Teach Mór a chéad chapaillín Chonamara thart ar 12 bhliain ó shin agus ón am sin i leith tá riar acu gaite trína lámha agus é ar thóir an scoth, rud atá aige anois, de réir dealraimh.
• To Russia With Love

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nollaig 2002, thug mé cuairt ar an dílleachtlann in Hortolova den chéad uair. Tá an dílleachtlann suite gar do réigiún Bryansk na Rúise, 300 míle siar ó dheas ó Mhoscó. An chéad radharc a fuair mé ar Hortolova, ag a 5.00 ar maidin – bhí sé ar nós Winter Wonderland: Brat bán sneachta! Bhí an teocht -15°C an mhaidin úd (téann sé síos go dtí -35° scaití sa gheimhreadh). Chaith mé coicís i measc na ngasúr - ag spraoi sa sneachta agus ag déanamh ceoil. Bhí sé thar a bheith deacair imeacht uathu tar éis na coicíse sin.
• Charity You’re a Star 2007

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I mo sheasamh taobh amuigh de Ródaí RTÉ/Raidió na Gaeltachta ag Féile Willie Clancy i Sráid na Cathrach a bhí mé nuair a bhuail mo fón póca agus chuir bean le glór milis binn ceist orm an mbeinn sásta páirt a ghlacadh sa chlár teilifíse, Charity You’re a Star 2007. Shíl mé cinnte gur ag stealladh mhagadh fúm a bhí sí, mar tá ’fhios ag an saol mór nach bhfuil nóta i mo cheann, ach de réir mar a lean an comhrá ar aghaidh agus gur chas mé véarsa den Yellow Submarine di, dúirt sí nach raibh cailleadh ar bith orm agus nuair a bheadh banna ceoil i mo thionlacan go mbeinn thar barr !
• Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá dul chun cinn maith déanta go dtí seo ar fhoirgneamh Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige atá ar chúl Shéipéal an Chnoic. Tá an t-ionad á thógáil faoi scáth Thionscnamh Pleanála Teanga Chomharchumann Shailearna. Tá a leithéid thar a bheith riachtanach sa lá atá inniu ann, mar a léirigh an Staidéar Teangeolaíoch ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht, a d’fhoilsigh an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta ag deireadh mhí Dheireadh Fómhair. Dar leis an staidéar áirithe sin, tá “dúshláin fadtéarma le sárú ag na pobail sin ina bhfuil an Ghaeilge fós ina príomhtheanga pobail”.
• Ealaín Bheo! An Chéad Sheachtain Ealaíne agus Oidhreachta i Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir Joe Steve Ó Neachtain tús le ‘Ealaín Bheo’ ar an 28 Bealtaine i Scoil Sailearna ag rá gur cúis bróid dó an méid drámaíochta, damhsa, cheoil agus cumadóireachta atá ar siúl sa scoil. Is í Scoil Sailearna an bhunscoil is mó i nGaeltacht Chonamara agus í suite sa bparóiste is bríomhaire agus is gníomhaí sa tír ó thaobh teanga, cultúir agus oidhreachta de.
• Duaiseanna Ghlór na nGael

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí ócáid mhór i Seanscoil Sailearna ar an 3 Márta, 2007 nuair a bronnadh príomhdhuaiseanna Ghlór na nGael don bhliain 2006. I measc na n-aíonna a bhí láthair bhí an tAire Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta, Éamon Ó Cuív; An Dr. Máire Ní Anracháin; Éamonn Ó hEargáin agus Lorcán Mac Gabhann. Paróiste an Chnoic a bhain amach príomhdhuais Ghlór na nGael 2006 agus bhronn an tAire Ó Cuív €40,000 agus trófaí Ghlór na nGael ar Chathaoirleach Chumann Forbartha Chois Fharraige, a ghlac iad thar cheann an pharóiste.
• Forbairt Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí cruinniú in oifig na Roinne Oideachais, i dtús na bliana, idir ailtirí agus innealtóirí na Roinne agus na Scoile in éineacht le ionadaí ó B.O.M. na Scoile leis an bplean deireannach d’fhorbairt na scoile a phlé. Tá na hathruithe sa bplean agus an gearradh siar a mhol ailtirí agus innealtóirí na Roinne uilig déanta agus curtha ar aghaidh le dhá mhí agus táimid ag súil le toradh maith ón gcruinniú.
• Scoil Sailearna: An Scoil Ghaeltachta is Fearr

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an-bhliain go deo againn arís anuraidh i Scoil Sailearna agus ba é buaicphointe na bliana é nuair a bronnadh an gradam “Scoil Ghaeltachta is Fearr” orainn ag an bhféile Náisiúnta Scoildrámaíochta. D’éirigh thar barr linn ag an bhféile Scoildrámaíochta freisin.
• Forbairt Scoil Cholmcille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. In áit an chiúnais bhí torann mór le cloisteáil ó Scoil na Tulaí ó thús na bliana. Bhí Cuddy Teo. i mbun oibre le trí cinn de sheomraí ranga nua a thógáil mar aon le seomra múinteoirí, seomra don Phríomhoide, oifig nua, leithris nua, díon nua ar dhorchla na scoile, áit spraoi taobh amuigh le dromchla tarmacadam do na gasúir agus méadú a chur ar an gcarrchlós le freastal ar charranna na dtuismitheoirí. Leagadh an seantúr uisce agus an sean-ionad foscaidh le tuilleadh spáis a chur ar fáil mar áit spraoi do na gasúir.
• An bhFuil Mórán Déanta?

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Anuraidh, rinneadh ceiliúradh ar bhunú Chumann Forbartha Chois Fharraige i 1966. Seo a leanas an píosa a scríobh Cathaoirleach Chumann Forbartha Chois Fharraige, Peadar Mac an Iomaire, i mBiseach i 1987 inar chaith sé súil siar ar raibh déanta go dtí sin. Ar ndóigh tá rudaí móra déanta ó shin freisin.
• Biseach: Eagarfhocal 2007, Focal ón gCathaoirleach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain eile beagnach imithe agus Biseach 2007 ann arís chun blaiseadh d’imeachtaí na bliana a chur os bhur gcomhair agus sibh a thabhairt siar ar bhóithre na smaointe leis an mbailiúchán seanphictiúir atá inti.
• Grianghraf

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Máire Mhicil Tada, deirfiúr an scríbhneora Micheál Breathnach as an Lochán Beag – a bhí pósta le Seáinín Beag Ó Tuairisg agus ina hucht a mac Pádraic (Sheáinín Bheag); ansin Seáinín Beag Ó Tuairisg agus a iníon Máire agus a dheis tá Síle, máthair Mhicheál Breathnach (Ní Fheinneadha roimh phósadh di), agus Maidhc Sheáinín Bhig faoina láimh aici. Tógadh an pictiúr i 1926.
• Na Sféir Sheoda

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. D’éirigh an grian agus breathnaigh sí ar an domhan beag amháin a bhí thíos fúithi. Ocht nóiméid go leith théis solas na gréine é a fhágáil bhuail sé in aghaidh atmaisféar an domhain uaigneach seo, agus chuaigh sé tríd, ag tabhairt teocht don talamh crua reoite. Théigh sé an t-aer fuar, agus tháinig gaoth ó na cnoic arda bána chun áit an aeir the a thógáil. Agus ar a bealach shéid an gaoth timpeall puball beag bán agus ar leathsféar geal a bhris solas na gréine síos go dtí a seacht ndath, agus frithchaith na dathanna sin go dtí gur bhreathnaigh sé ar nós tuar báistí ar an talamh.
• An tEalaíontóir

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Fuair an gearrscéal seo an Chéad Duais agus Corn Uí Chadhain i gComórtas Scríbhneoireachta Chumann Forbartha Chois Fharraige 2005
• Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. B’as saol an bhéaloidis, saol nach raibh mórán athrú air le míle bliain anuas a fáisceadh mé. Ba í an duais ab fhearr a d’fhéadfadh duine a ghealla dhuit ar feadh na bliana go ligfeadh sé ag an bpátrún thú, pátrún Cholm Cille ag a thobar, naoi nó deich de mhílte taobh thiar den Spidéal. Bhí mé a liachtaí sin uair ar an bpátrún, ach ní raibh mé fós ariamh ag an tobar, cé gur chuir mo mháthair turais orm ann i mo pháiste dhom. Tuigim go maith cé an fáth ar chuir an Dochtúr Brí, Easpag Chaisil agus Imligh anseo, amach na tréadlitreachaí siúd, ceann acu, is cuimhneach liom i 1813 , i nGaeilge álainn freisin, ar geall le foruagraí ó Rialtas Stormont inniu iad ag toirmeasc mórshiúil eicínt. Ag toirmeasc aon phátrún ná aon turas ag aon tobar sa deoise idir a leithéid seo agus a leithéid seo eile de lá a bhí an t-easpag. I saol Dionysiusach na dtoibre beannaithe ba mhó mo spéis-sa freisin, go bhfóire Dia orainn! Má gheallann Dia léas beag eile ar mo shaol dhom tá súil agam mian mo mháthair bhocht a chomhlíona.
• Céard eile a tharla i 1966?

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Céard eile a tharla i 1966?
• Cogar An tSaibhris ón nGaoth, Aniar, Aduaidh is Aneas

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir Dia cogar ón ngaoth aniar i leathchluas Naomh Pádraic ag rá “Tar a ógánaigh agus siúil arís inár measc”. B’shin é “Glór na nGael” i leathchluas Naomh Pádraic agus buíochas le Dia níor thug sé an chluas bhodhar dó. Tháinig macalla an Ghlóir chéanna sa ngaoth aneas do leathchluas Naomh Ainnín i gceantar na Coirbe agus do leathchluas Naomh Colmcille in Árainn ón ngaoth aduaidh ó Chois Fharraige, agus buíochas mór le Dia níor thug ceachtar den bheirt Naomh sin an chluais bhodhar don chogar. Tháinig Naomh Ainnín trasna na Coiribe go Cill Ainnín agus Naomh Colmcille ó Árainn go ceantar na Tulaí agus b’shin tús na Críostaíochta sa taobh seo tíre.
• Forbairt Pharóiste an Chnoic

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nuair a bunaíodh saorstát Éireann bhí bochtanas agus eisimirce ag cur as go mór do phobal Chois Fharraige mar a bhí ag cur as do phobail ar fud na tíre. De réir mar a bhí an stát nua ag cur aidhmeanna cheannródaithe Ghluaiseacht na Gaeilge agus an stáit nua i bhfeidhm, thosaigh cuairteoirí ag teacht chuig ceantar Chois Fharraige le barr feabhais a chur ar a gcuid Gaeilge. I measc na ndaoine a tháinig go Cois Fharraige bhí cuid de nua-bhunaitheoirí an stáit agus roinnt státsheirbhíseach. Chomh maith leis sin, bhí lucht léinn ag tarraingt ar Chois Fharraige go háirithe iad siúd a raibh fúthu cur lena gcáilíochtaí agus lena gcumas teanga.
• An tsuirbhéireacht ar Ghaeltacht na Gaillimhe 1968/69

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Seo dhá bhlúire as an suirbhé cuimsitheach a rinne an tOllamh Breandán S. Mac Aodha agus a fhoireann ar Ghaeltacht na Gaillimhe i 1968/69. Tá na píosaí tógtha díreach mar a bhí siad sa mbunleagan. Bhí sé grinn.
• Paidreacha agus Rannta

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. As oidhreacht paidreacha agus rannta atá bailithe ag an Athair Ó Flannabhra, chuir Rang na hIdirbhliana i gColáiste Cholm Cille in Indreabhán féilire deas le chéile do 2006 agus seo a leanas sampla de chuid acu.
• Peil i gCois Fharraige: Lúnasa 1967

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Peil i gCois Fharraige: Lúnasa 1967
• Cumann Liathróid Láimhe Mhichíl Bhreathnaigh

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Mol an óige agus tiocfaidh sí! Sea, is iad an dream óg, idir bhuachaillí agus cailíní, is mó a rinne gaisce ar na phioniúir liathróid láimhe i mbliana. Go deimhin rinne siad éachtaí mar gur bhain an Cumann amach 20 craobh faoi aois ar fad i gcomórtais Chontae na Gaillimhe ó thús 2006. Mar is iondúil, bhí go leor imeachtaí ar siúl do na haoisghrúpaí éagsúla i rith an tséasúir agus seo cuntas ar na príomh thorthaí a bhí ar na himeachtaí sin.
• Comórtas Peile na Gaeltachta 2006

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Comhghairdeas le foireann Sóisir A - Mhicheál Breathnach a bhuaigh an Comórtas Peile i mbliana. Ar An Spidéal a bhí Comórtas na bliana seo ar siúl agus thosaigh Na Breathnaigh amach le bua sármháith ar foireann An Spidéil. Ba iad Béal Átha an Ghaorthaidh a d’imir Na Breathnaigh sa gcluiche Ceathrú Ceannais – cluiche crua deacair ach choinnigh na leaids an cloigeann agus rinne siad an beart.
• Lá Oscailte i dTearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Baineadh an-sásamh agus an-sult as an Lá Oscailte a bhí i dTearmann Éanna ar an Tulaigh ar an 14ú lá de Mheitheamh na bliana seo agus i measc an tslua mhóir a bhí i láthair bhí An tAire, Éamon Ó Cuív agus oifigigh ón Roinn, Príomhfheidhmeannach an Údaráis, Pádraig Ó hAoláin agus roinnt den fhoireann, Oifigigh ón FSS, ón gComhairle Contae, Teachtaí Dála, Comhairleoirí Contae agus baill tofa an Údaráis, dochtúirí, banaltraí agus cúramóirí áitiúla agus na sagairt áitiúla a bhíonn ag freastal ar riachtanais na ndaoine atá sean agus tinn.
• An Máistir Ó Neachtain

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bíodh rud agat dhuit fhéin nó déan do ghoradh leis an ngréin a deireadh an seandream ag tráth den tsaol a raibh an paróiste seo chomh bocht is gurbh é a gclochneart greim beatha a choinneáil faoin bhfiacail. Tá athrú dochreidte tagtha ar an gceantar ón am ar caitheadh mise ar an sop i 1942. Ba as talamh a bhí formhór na ndaoine ag baint slí beatha ag an tráth sin. Is leor súil a chaitheamh fós fhéin ar na breaclachaí talún atá ag síneadh ó phortach go cladach siar le bóthar Chois Fharraige chun a thuiscint gur le cruatan agus le hanró a mhair na daoine agus gan acu ach ón láimh go dtí an béal ar éigin.
• An Máistir Ó Coisdealbha

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí ócáid stairiúil i Seanscoil an Chnoic mí na Samhna 2005, nuair a bronnadh Céim Máistreachta ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ar Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha as an Tulaigh agus Joe Steve Ó Neachtain as an gCré Dhubh in aitheantas dá saothar scríbhneoireachta, cumadóireachta agus aisteoireachta. Tá pictiúir den ócáid ar na leathanaigh seo romhainn.
• Cumann Drámaíochta Chois Fharraige: Ar Stáitse i mBoston

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Thug an Cumann Drámaíochta cuairt ar Bhoston an Deireadh Fómhair seo caite, áit a ndearnadh trí léiriú den dráma “Go nDéantar do Thoil” le Michael Carey aistrithe go Gaeilge ag Bridie Ní Churraoin i Halla Naomh Breandáin, Dorchester, Boston.
• Smaointe Iarchathaoirligh

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tar éis cúig bhliana mar Rúnaí ar an gCumann Forbartha thug mé an tréimhse 2000-2005 mar Chathaoirleach ar an eagraíocht chéanna. Le linn na tréimhse sin lean an Cumann leis an ngnáthchlár oibre ar a bhfuil sé dírithe — ag cur moltaí chun cinn agus ag tabhairt tacaíochta maidir le forbairtí fisiciúla agus imeachtaí cultúrtha a rachadh chun tairbhe don cheantar agus a chuirfeadh le saol an phobail.
• Glór na nGael i mBéal Feirste

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. B’iad an Droichead, Bóthar Ormeau, Béal Feirste – scoil agus pobal lánGhaelach – a thug leo an príomhdhuais i gcomórtas náisiúnta Ghlór na nGael 2005. Bhain Coiste Ghlór na nGael Pharóiste an Chnoic amach an dara háit agus duais €20,000, chomh maith le Duais na Comhairle Oidhreachta de €1,500.
• Carnivale na bPleotaí

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cuireadh léiriú ‘fíorghreannmhar, fíorshamhlaíoch, álainn, le stáitsíocht saibhir físe’ (The Irish Times) ar an ardán le gairid in Amharclann Chois Fharraige i Seanscoil Sailearna. Léiriú fuinniúil, ildánach a rinne ceiliúradh ar spiorad, éagsúlacht agus féiniúlacht mhuintir na Gaeltachta sa lá atá inniu ann agus ar phobal na Gaeilge i gcoitinne a bhí anseo. Saothair ealaíonta ar ardchaighdeán a luífidh go deas i gclár Féile Ealaíne na Gaillimhe (The Examiner) a bhí anseo. Léiriú a bhain rachtanna gáire as an lucht féachana, a mhúscail bród iontu, a d’oscail doras an tsonais i gcroíthe daoine, a spreag daoine, a mheall daoine agus a chruthaigh spiorad na féile ina gcléibh.
• Agóid i gCois Fharraige 1985

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Fíorbheagán Gaeilge a bhí le cloisteáil ar an teilifís sa mbliain 1985, tar éis do Theilifís RTÉ, an ‘Craoltóir Náisiúnta’, a bheith 20 bliain ar an bhfód. Cé mhéad Gaeilge a bhí á craoladh in aghaidh na seachtaine sa mbliain sin? Freagra simplí, 2 uair a’ chloig as gach 100 uair; 2%. Suarach agus scannalach. 20 bliain ag meath! Go praiticiúil chiallaigh sé sin nár chraoladh ach nuacht i nGaeilge uair amháin sa lá agus, b’fhéidir, clár nó dhó eile le linn na seachtaine.
• Séamus Ó Conghaile, Príomhoide Scoil na Tulaí 1980-2006

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhailigh slua mór de phobal scoil na Tulaí le chéile ag Aifreann a bhí i Séipéal na Tulaí ar an 20ú lá de Mheitheamh chun saol fada múinteoireachta Shéamuis Uí Chonghaile a cheiliúradh agus chun chuile bheannacht a ghuí air agus é ag éirí as a phost.
• Súil Siar

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Peige Dhiarmaid Uí Chéidigh as Leithrinn agus Attracta Ní Chadhain as an gCnocán Glas – a raibh baint éicint ag an Ath. Ó Ceallaigh lena hainm, de réir cosúlachta. Ba deirfiúr í Attracta leis an údar Máirtín Ó Cadhain. Tuismitheoirí Pheige Dhiarmaid agus Seantuismitheoirí Pheige Dhiarmaid.
• Cumann Forbartha Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ní raibh aon choiste pobail ná cumann forbartha ag feidhmiú i gCois Fharraige i dtús na seascaidí. Tháinig sagart darbh ainm an tAthair Seán de Bláca go dtí an Cnoc in áit an Athair Pádraig Ó Ruadháin S.P., a bhí tinn ag an am. Ba chapall oibre é agus chuir sé roimhe feabhas a chur ar shaol na ndaoine agus cur le háiseanna sa gceantar. D’fhógair sé ón altóir go raibh cuireadh á thabhairt aige do mhuintir an pharóiste le coiste pobail a bhunú. Bhí an chéad chruinniú poiblí faoin ábhar seo sa séipéal ar 6 Márta 1966. Sa séipéal a bhí sé mar nach raibh aon áit oiriúnach eile sa cheantar le haghaidh cruinnithe. Ar an gCéadaoin dar gcionn, an 9 Márta, bhí an chéad chruinniú ag Coiste Chumann Forbartha Chois Fharraige.
• Forbairt Dhá Scór Bliain: Biseach agus Athfhás

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is iad na cuimhní atá agam ar Chois Fharraige ag teacht aniar ag tús na seascaidí. An droichead caol cúng idir Baile na hAbhann agus an Tulaigh ar Bhóthar an Rí, a chuirfeadh moill ar dhuine. Roinnt ban a fheiceáil ag siúl abhaile ar an mbóthar mór, iad cromtha ag iompar dhá bhuicéad uisce an duine ón tobar. An comhartha mór éadóchais ag éisteacht le daoine ag an am ag caint ar an mBád Bán agus Bánú na Gaeltachta i mbéal an phobail. Duaiseanna
• Ráiteas an Cathaoirligh

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá an dá scór bliain bainte amach ag Cumann Forbartha Cois Fharraige i mbliana agus níl na focla “stad” ná “meath “ ar chlár na cruinnithe fós – thuas seal thíos seal b’fhéidir, ach ag treabhadh leis i gcónaí ar mhaithe le pobal Chois Fharraige.
• Biseach: Eagarfhocal 2006

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cé gur cheap mé fhéin go raibh mé an-fhásta agus eolach ag an am, ag breathnú siar anois air ní raibh ionam ach seanghasúr agus mé ag obair le Cló Chois Fharraige i lár na seachtóidí. Ní raibh aon ríomhairí ná meaisíní galánta priontála san áit an uair sin, gan dabht, agus ní bheadh go ceann tamaill ina dhiaidh sin, ach fós féin bhí sprioc curtha os ár gcomhair go mbeadh leabhar nua Gaeilge á cur ar fáil do na scoileanna in aghaidh na míosa.
• An Cumann Forbartha Plean Oibre 2005

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Seo a leanas an Plean Oibre a leag Cumann Forbartha Chois Fharraige amach i mbliana, 2005, ag leanacht leis an bplean a bhí ann roimhe sin.
• Forbairt mhór ag Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí forbairt mhór le déanamh ag Scoil Sailearna sa mbliain 1999 agus tar éis a leithéid a bheith ceadaithe ag an Roinn Oideachais, cheap Bord Bainistíochta na Scoile ailtire (Douglas & Wallace) le pleananna agus léaráidí a réiteach don fhorbairt sé bliana ó shin. Bheadh €2m de chostas ar an obair agus nuair a cuireadh na moltaí uilig ag aghaidh chuig an Roinn Oideachais glacadh i bprionsabal leo. Ar 23 Eanáir, 2003, d’fhoilsigh an Roinn liosta de na scoileanna uilig sa tír a bhí le forbairt agus bhí Scoil Sailearna sa gcúigiú háit i gCo. na Gaillimhe sa liosta príorachtaí sin. Cuireadh moill ar an obair mar gheall ar ghanntanas airgid sa Roinn. Gheall an Roinn, san earrach 2005, go mbreathnódh siad arís ar chás Sailearna agus tá súil againn nach mbeidh sé curtha ar an méir fhada arís agus scoileanna eile brúite roimhe mar a tharla cheana.
• Cumann Camógaíochta Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá 137 cailíní cláraithe leis an gCumann i mbliana. Tá 7 bhfoireann againn, Faoi-9, Faoi-10, Faoi-12, Faoi-13, Faoi-14, Faoi-16 agus Sóisearach, agus glacann muid páirt i gcomórtais an Chontae agus Iarthar na Gaillimhe. Tá imreoirí againn ó na Forbacha siar go dtí an Cheathrú Rua.
• Cumann Liathróid Láimhe Mhichíl Bhreathnaigh

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ar scáth a chéile a mhaireann na daoine. Sea! tá sin fíor chomh maith i gcúrsaí Liathróid Láimhe. Lean an obair agus múineadh scileanna na liathróide láimhe ar aghaidh an bhliain seo caite, ón Scoil Náisiúnta go dtí Club Óige Lurgan agus an Cumann féin. Bhí an toradh le feiceáil go soiléir nuair a thóg roinnt mhaith den óige páirt i gcomórtais agus i gcluichí dúshláin. Fuair Peadar Óg Ó Gríofa an bua i gCraobh na Gaillimhe agus i gCraobh an Chúige Faoi-12. Ní bhíonn aon bhabhtaí ceannais na hÉireann san aois seo.
• Imreoirí Óga an Cheantair

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is iomaí éacht atá déanta ag peileadóirí agus go deimhin féin, le roinnt blianta anuas, ag iománaithe óga an pharóiste. Ach anuraidh níor tharla a mhacasamhail ariamh nuair a d’éirigh le scoláirí óga Shailearna an dá mhórchomórtas bunscoile sa ghrád ‘B’ i nGaillimh; an chraobh pheile agus an chraobh iomána a bhuachaint sa mbliain chéanna. Bhí sé dhá bhliain déag ó shin ó d’éirigh leo an chraobh pheile a thabhairt leo agus ba é seo an chéad uair ariamh ag scoil ó Iarthar na Gaillimhe an chraobh iomána a thabhairt leo sa ghrád seo, ach go dtarlóidh sé sa mbliain chéanna – éacht i measc na n-éachtaí.
• Cumann Micheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Cumann Micheál Breathnach thar a bheith ríméadach a bheith ar ais arís i ngrád na Sinsear, an chéad uair ó thús na n-ochtóidí. Ní inniu ná inné a thosaigh an obair leis an sprioc sin a bhaint amach ach nuair a hathbhunaíodh an Cumann i 1967 agus arís dhá bhliain ina dhiaidh sin nuair a bhuaigh siad Sraith an Iarthair. Chuir bunaitheoirí agus foirne cumasacha tosaigh sin an chumainn an síol as ar tháinig an toradh céatach atá againn anois. Is iomaí rud atá déanta agus buaite ó shin i leith, an iomarca le bheith ag tógáil spéis leis anseo, b’fhéidir.
• Éachtaí Náisiúnta: Patrick Ó Conghaile

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is é Patrick Ó Conghaile (Patrick Fóidín Meara) as Cor na Rón a bhuaigh comórtas Ghlór Tíre na bliana seo caite, sraith de chuid GaelMedia sna Forbacha a taispeánadh ar TG4. Beidh Patrick le feiceáil i gceann de na cláracha i nGlór Tíre na bliana seo chomh maith agus ina theannta sin tá sé i gceist go mbeidh sé ar Ardán agus an mhír seo á scríobh.
• Éachtaí Náisiúnta: Cathal Mac Tiarnáin

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. As na hAille in Indreabhán do Chathal Mac Tiarnáin, fear óg a bhfuil aithne mhaith air as a chuid gaiscí idir na cuaillí d’fhoirne peile Chumann Micheál Breathnach thar na blianta, ó aois a 11 bhliain go dtí an fhoireann Idirmheánach cúpla bliain ó shin. Ar spórt an chrochadh meáchain is mó atá Cathal ag plé ó shin i leith, an réimse ‘Powerlifting’ ina bhfuil trí ghné éagsúla, ‘Squatlifting, Benchlifting agus Deadlifting. San comórtais mhóra, ní mór duit trí iarracht a thabhairt faoi gach gné acu sin ach gur féidir a bheith i gcomórtais aonair le do rogha gné chomh maith.
• Coláiste Cholmcille ag Ceiliúradh 50 Bliain

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Coláiste Cholmcille ag ceiliúradh caoga bliain ar an bhfód i mbliana. Ar Lá ’le Bríd na bliana 1955, osclaíodh scoil nua i gCois Fharraige - Gairmscoil Cholmcille. Ba sa Spidéal a bhí ionad na scoile go dtí sin agus d’aistrigh na mic léinn agus an fhoireann múinteoirí go dtí an Cnoc nuair a bhí an scoil nua tógtha. Timpeall 50 mac léinn a bhí ag freastal ar an scoil ag an am. Ba é Mícheál Mac Aodha an chéad phríomhoide agus chaith sé timpeall trí bliana i bhfeighil na scoile. Bhí Mícheál Ó Cuilleanáin mar phríomhoide ar feadh timpeall cheithre mhí ina dhiaidh sin.
• Mol an Óige

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an-bhliain go deo againn arís i mbliana i Scoil Sailearna. D’éirigh thar barr linn ar pháirc na himeartha agus rinne muid éachtaí ar ardán na haisteoireachta chomh maith. Thug muid linn an chraobh i gCumann na mBunscol sa bPeil agus san lomáint, éacht nár baineadh amach ariamh cheana! Is é Traolach Ó Conghaile a bhí i mbun na foirne peile agus is é Ruaidhrí Ó Béarra a bhí i mbun na hiománaíochta.
• Club Óige Lurgan

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Club Óige Lurgan faoi lán tseoil i gcónaí, agus bhí os cionn ceithre scór ball ann an geimhreadh seo caite. Déanann aos óg an cheantair, ó dhá bhliain déag suas go seacht mbliana déag, freastal ar an gclub gach uile oíche Aoine ó Mheán Fómhair go Bealtaine. Piocann na baill cinnirí iad fhéin le imeachtaí an chlub a reáchtáil i dteannta tuismitheoiri, a oibríonn ar bhun deonach faoi mar a rinne an dream a chuaigh rompu. Bíonn go leor imeachtaí difriúla ar siúl i rith na bliana, ó a bheith páirteach i gcomórtais Oireachtas i dtús na bliana go dtí lá bailiú bruscair ag deireadh na bliana.
• An Grúpa Líadan

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Mí Feabhra 2004, bhí ceathrar ban óg ag suí in aon seomra amháin i dteachín beag i Luimneach ag casadh ceoil agus ag gabháil fhoinn. Bhí mé féin, Valerie Casey, Deirdre Chawke agus Sarah Jane Woods ann ag baint taitnimh as an gcomhluadar agus as an gceol, gan duine ar bith ná rud ar bith ag cur isteach ná amach orainn. ‘Nach mbeadh sé iontach é seo a dhéanamh an t-am ar fad,’ a deir Valerie, agus níor ghá di rud ar bith eile a rá.
• Ceiliúradh Órga an Athar Colm

  Alt ó 'Biseach 2005', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí oíche mhór againn ar an gCnoc Dé hAoine, an 22ú lá de Dheireadh Fómhair, 2004. Ócáid áthais chomh maith le ceiliúradh buíochais a bhí i gceist ag Pobal Chois Fharraige agus iad ag comhcheiliúradh a Iubhaile Órga leis an Athair Colm Ó Ceannabháin sa mbaile ar a fhód dúchais fhéin.