Míreanna

• Noel Dan Ó Droighneáin 1946-2010

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ó d’oscail Pinniúr Liathróid Láimhe Mhicheál Breathnach i 1980 bhí Noel ag imirt ann go seasta go dtí an oíche ar bhásaigh sé ann in éineacht lena chomrádaithe, Pádraig Tim Ó Conghaile agus Gerry Springer Ó Fátharta. Thraenáil sé go leor gasúir óga ar feadh na mblianta agus fiú dhá lá sular bhásaigh sé chuir se tús le Campa Samhraidh Liathróid Láimhe. Dúirt sé, “beidh mé ann go dtí meán lae ach caithfidh mé dul ag iascaireacht ansin”. Sin é an uair deireadh a chonaic mé Noel beo.
• Sinneán Seanfhocal

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bailiúchán lámhscríofa a fuair Fil Uí Dhubhghaill óna haintín a bhí anseo agus seo mar a chuir Fil féin síos ar an liosta: “Ba é Tim Johnny Ó Cualáin, uncail m’athar, agus m’aint, Bríd Ní Chualáin, a bhailigh na seanfhocla seo le linn dóibh a bheith i bhfeighil an tí ósta, Tigh Tim Johnny, sa Spidéal. Is iomaí duine mór le rá a chuir cois thar tairseach sa teach ósta céanna, ina measc an scríbhneoir Brendan Behan, an píobaire Séamus Ennis agus Ciarán Mac Mathúna. Dhíol Tim an teach ósta ag tús na seachtóidí leis an amhránaí Des Kelly agus ba eisean a d’athraigh an t-ainm go dtí an ‘Crúiscín Lán’, an t-ainm atá fós air go deimhin, cé go bhfuil an áit i seilbh John Foy le roinnt blianta anois.”
• Seaimpíní Sean-nóis

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Sa bpictiúr seo tá cairde agus muintir Órla Ní Fhinneadha as an gCloich Mhór. Bhuaigh Órla craobh na hÉireann Faoi-18 sa gCabhán ag Fleadh Cheoil na hÉireann. Seo é an tríú bliain aici craobh na hÉireann a bhuachaint. Tá go leor comórtais eile buaite aice le blianta anuas – Corn Cuimhneacháin Phatsy Ó Ceannabháin na bliana seo ina measc. Chas Órla amhrán d’Uachtarán na hÉireann ar an gCeathrú Rua cúpla bliain ó shin agus chas sí ar an gClochán don Taoiseach le gairid. Tá Órla ag freastal ar ranganna sean-nóis le Máire Phetair Uí Dhroighneáin ó bhí sí ar an mbunscoil agus tá sí fós ag freastal orthu. Ní féidir an iomarca moladh a thabhairt do Mháire Phetair. Ní hé amháin gurb í Máire an t-amhránaí sean-nós is fearr sa tír ach ’sí an múinteoir is fearr freisin í agus níl deireadh ar bith lena foighid.
• An Coiste Pobail ar an Tulaigh

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is ar mhaithe le pobal an cheantair a fheidhmíonn Coiste Pobail na Tulaí agus ‘sé an phríomhchuspóir atá againn ná áiseanna an cheantair a fhorbairt agus a chaomhnú don todhchaí. Feidhmíonn CPT ó na Creagáin siar go dtí Caorán na gCearc agus tá suas le 145 theaghlach lonnaithe ann faoi láthair agus ionadaíocht ar fáil do chuile bhaile fearann san áit. Cuirtear fáilte i gcónaí roimh aon duine a bhfuil suim acu a bheith ar an gCoiste.
• Cumann Drámaíochta Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tháinig Cumann Drámaíochta Chois Fharraige le chéile arís i mbliana leis an dráma “In Árach a Chéile” le Séamus Broderick, aistrithe go Gaeilge ag Bridie Ní Churraoin. Tháinig baill an Chumainn le chéile in Amharclann Chois Fharraige i mí Dheireadh Fómhair 2009 le tús a chur le cleachtadh an dráma. Shocraigh muid spriocdháta go mbeadh muid ar an stáitse ag tús mhí Feabhra 2010, rud a d’fhág go raibh go leor oibre le déanamh idir an dá linn.
• Don Rúis le Grá

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tháinig muintir Chois Fharraige amach ina sluaite arís i mbliana le tacaíocht a thabhairt don charthanacht seo. Bhí slua mór i láthair Tigh Mholly ar an 7ú lá de Lúnasa don oíche ceoil agus craic a reáchtáil Cumann Drámaíochta Chois Fharraige. Bhí Debbie Deegan, buanaitheoir na Carthanachta, i láthair agus ghlac sí buíochas óna croí le Cumann Drámaíochta Chois Fharraige agus le Máire Ní Mháille, Bridie Nic Cormaic, Peadar Ó Máille, Cian Ó Tuathail agus Gearóid Ó Máille as ucht an tacaíocht atá tugtha acu do “To Russia with Love” le blianta anuas. Mhol sí pobal Chonamara go hard as ucht an bhflaithiúlachta.
• An Canónach Mícheál Ó Flannabhra

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá leathchéad bliain caite ag an gCanónach Mícheál Ó Flannabhra i seirbhís Dé ag cuidiú le leas spioradálta na ndaoine agus le saol níos fearr a chruthú do na pobail ar oibrigh sé ina measc. Is duine é atá iontach do dhaoine nach bhfuil in ann oibriú ar a son féin. Chuidigh sé leis an té a bhí thíos agus ní raibh a fhios ag aon duine eile faoina ndearna sé. Bhí sé ar fáil lá agus oíche do theaghlaigh nó do dhaoine sa bparóiste le leas a dhéanamh dóibh nó le sólás a thabhairt dóibh.
• Iontaobhas Niall Mellon san Aifric Theas

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I Márta na bliana seo caite d’fhág 500 againn, (200 fear agus 300 ban), Éirinn le haghaidh a thabhairt ar an Afraic Theas. An aidhm a bhí againn 73 theach a chríochnú in aon tseachtain amháin. Roimh an turas, bhí €5,000 an duine le bailiú againn. De bharr éifeacht an Choiste a bhí ag tacú liomsa agus gnaíúlacht na ndaoine i gCois Fharraige, d’éirigh liom €11,387.45 a thabhairt liom go dtí an Afraic Theas. Ní raibh ach ár gcosa ar an talamh thall againn nuair a sciobadh muid ar thuras go Shanty Town. Botháinín i ndiaidh botháinín déanta as píosaí adhmaid, seanfhuinneoga agus doirse as scipeanna agus díon déanta as píosaí canbháis.
• Oscailt Theálta Uí Fhlannabhra ag Tearmann Éanna ar an Tulaigh

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhailigh na sluaite daoine ó Chois Fharraige agus ó chuile cheard de Chonamara ag ócáid mhór cheiliúrtha na bliana seo in Ionad Lae Thearmann Éanna ar an 25ú lá de Mheitheamh nuair a lainseáladh Teálta Uí Fhlannabhra.
• Tairbhe an Acadaimh don Ghaeltacht

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I ndeireadh na naoú haoise déag bunaíodh Conradh na Gaeilge le meath na Gaeilge sna pobail ina raibh sí á labhairt a mhaolú nó a chur ar ais agus chun cinn. Chlis ar an aidhm sin, ach d’éirigh leis an gConradh airdeall faoin nGaeilge a spreagadh i roinnt de mheánaicme na tíre agus roinnt mhaith daoine a chur á foghlaim den chéad uair.
• Biseach: Eagarfhocal 2010

  Alt ó 'Biseach 2010', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. In ainneoin na doininne airgeadais atáthar a fhógairt lá i ndiaidh lae, tá cuid mhór de lucht gnó an cheantair tar éis lámh a chur go doimhin ina bpóca aríst i mbliana chun cuidiú go flaithiúil leis an eagrán reatha seo den iris BISEACH trí fhógraíocht a a chur ar fail di. Níor mhiste do mhuintir na háite an fhlaithiúlacht sin a chúiteamh ar ais leo nuair a théann amach ag ceannacht agus ag siopadóireacht in áit a bheith ag caitheamh an airgid istigh sa mbaile mór. Má thugann muid fhéin tacaíocht dá chéile sa gcruatan reatha seo tiocfaidh muid ar fad slán as mar a rinneadh go minic cheana.
• Muintir Mholly

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Michael, May agus Kathleen Mholly in éineacht le Máire Ní Mháille agus arb í Máirín Phádraic Sheáinín Bhig an páiste? Meastar gur i dtús na seascaidí a tógadh an pictiúr.
• Cumann Camógaíochta Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá 148 cailíní cláraithe leis an gCumann i mbliana: Foirne Faoi 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18 agus foireann Sóisir. Glacann an Cumann páirt i gcomórtais an Chontae agus i gcomórtais an Iarthair sna grádanna sin ar fad. Níl baol ar an séasúr camógaíochta a bheith thart fós, ach go dtí seo d’éirigh le 4 fhoireann as an gCumann Cluichí Ceannais an Chontae a bhaint amach.
• Mapa de Chois Fharraige (1911)

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tugann an lámhscríbhinn atá ar an mapa thuas le fios go raibh 30,877 acra talún i bparóiste an Chnoic, de réir dhaonáirimh 1911, go raibh 485 theach ann agus 2,508 daoine. De réir Griffith’s Valuation 1844, bhí 32,221 acra sa bparóiste céanna.
• Liathróid Láimhe sa mBunscoil

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá an liathróid láimhe ag gabháil ó neart go neart i Scoil Sailearna ó bhliain go bliain. Bíonn traenáil ann chuile Dhéardaoin tar éis na scoile agus ranganna difriúla ag tabhairt faoi chuile théarma ó Rang a 2 suas go Rang a 6. Taobh istigh den scoil eagraíodh neart sraithchomórtas liathróide láimhe: sraith do bhuachaillí Rang a 6, sraith do bhuachaillí Rang a 5, sraith do chailíní Rang a 5 agus a 6, sraith do bhuachaillí Rang a 3 agus sraith eile do chailíní Rang a 3. Bhí seans ag chuile dhuine acu chuile dhuine eile ina rang a fhéin a imirt agus b’shin é aidhm na sraitheanna – ’sé sin neart cluichí a thabhairt dhóibh.
• Cumann Liathróid Láimhe Mhíchíl Bhreathnaigh

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain eile stairiúil a bhí ag an gCumann i mbliana mar gur tharla nithe suntasacha eile i gcúrsaí liathróide láimhe. I dtús báire, tógadh dhá phinniúr ag an Scoil Náisiúnta, droim le droim agus i gcomhpháirt leis an gCumann agus le Scoil Náisiúnta Sailearna.
• Coinnigh Ann Í

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is minic a dhéantar dearmad ar an tríú cluiche Gaelach, ach anseo i bParóiste an Chnoic ní amhlaidh atá, mar go bhfuil pinniúr 40 x 20 ag Páirc na mBreathnaigh, agus tá pinniúr aon bhalla i Scoil Sailearna. Is cluiche é seo nach dteastaíonn ach balla agus liathróid lena imirt. Tá go leor scileanna agus aclaíochta i gceist leis mar aon le comhordú, súile ghéar agus luas. Is cinnte go gcuireann na scileanna a bhaineann leis an liathróid láimhe le mo chumas camógaíochta agus peile freisin. Is féidir le cailíní agus buachaillí an cluiche a imirt. Is féidir le hóg agus aosta an cluiche a imirt freisin. Go deimhin, tá fear i Meiriceá atá 96 bliana d’aois agus é fós ag imirt.
• Lá na gClubanna: Cumann Mhícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Mar cheiliúradh 125 bliana Chumann Lúthchleas Gael leag siad ar leataobh an darna Domhnach de mhí na Bealtaine do gach Club le ceiliúradh a dhéanamh ina gceantair féin. Bhí an Domhnach sin, an 10ú lá de Bhealtaine, thar barr ó thaobh aimsire de gan scamall sa spéir agus é deas te.
• Iománaíocht

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain stairiúil a bhí ann d’iománaithe Mhícheál Breathnach i mbliana. Bhí Naoise Ó Lionáird ar phainéal mhionúr iomána na Gaillimhe a bhuaigh Craobh na hÉireann, bhí Antaine Ó Finneadha ar phainéal idirmheánach iomána na Gaillimhe, agus bhí Maidhc Ó Conghaile ar phainéal faoi-14 na Gaillimhe. Den gcéad uair i stair an chlub d’éirigh leis na Breathnaigh cáiliú do bhabhtaí ceathrú ceannais an chontae.
• Coiste na nÓg

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Deineann Coiste na n Óg freastal ar an bpeil agus Iománaíocht faoi aois sa Chumann. Na grádanna faoi 8 aníos go grádanna a 16 atá faoinár gcúram, agus glactar le buachaillí agus cailíní sa chumann ó seacht mbliana d’aois ar aghaidh. Sé Gearóid Willie Ó Fátharta atá ina chathaoirleach agus is iad Caitríona Uí Bhéarra agus Donnacha ó hÉallaithe na cisteoirí. Táimid fíorbhuíoch dos na bainisteoirí foirne éagsúla, a gcuid roghnóirí, tuismitheoirí agus daoine eile sa pharóiste a thugann an chabhair agus a laghdaíonn an t-ualach ar an gcoiste go háirithe iad siúd a chabhraíonn nuair a bhíonn na campaí peile agus iománaíochta ar siúl.
• Cumann Mícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Níl na comórtais ar fad thart fós go mbeidh sé i ndeireadh mhí Dheireadh Fómhair, is cosúil. Amach agus amach, bliain an-mhaith a bhí inti do na peileadóirí. Chuaigh an fhoireann faoi-21 chomh fada le cluiche ceannais an chontae i Roinn A, tar éis dóibh Craobh an Iarthair a bhuachaint i gcoinne Chill Ainnín i bhfíorchluiche peile. Ina dhiaidh sin a thug siad aghaidh ar Eanach Dhúin i gcluiche ceannais an chontae, áit a bhfuair fir an Eachréidh an ceann is fearr orainn le haon chúilín amháin sa deiridh. Ní raibh mórán ceapadh ag lucht peile na Gaillimhe dúinn sa ngrád seo mar gur foireann an-óg a bhí againn agus tá mé cinnte go mbeidh an fhoireann seo ar ais.
• Pátrún Cholm Cille

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Déantar ceiliúradh go fóill i gceantar na Tulaí ar Lá Cholm Cille, nó Lá an Phatrúin mar a tugadh riamh air, ar an 9ú lá de Mheitheamh. Sna blianta siar bhíodh gasúir na háite, idir sean agus óg ag tnúthán leis an lá mór seo mar gheall ar an aonach spraoi a thagadh chuig an áit le haghaidh na hócáide, agus bhíodh an-fháilte go speisialta roimh na mbád luasctha, nó na swinging-boats, dá dtagaidís, gan trácht ar na milseáin agus na rudaí deasa eile nach mbíodh aon fháil go fairsing orthu sna blianta sin. Bhíodh comórtais eile ar siúl chomh maith agus is díol suntais ann fhéin an fearas a feistíodh thíos le cladach ag Reilig Mhaírois, agus atá ina sheasamh ansin go fóill go deimhin, le deis traenála a thabhairt d’fhoirne tarraint téide.
• Gasúir na Rúise

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhunaigh Debbie Deegan, bean phósta as Cluain Tarbh, Baile Átha Cliath, an charthanacht “To Russia With Love” (TRWL) i 1997 chun cúnamh a thabhairt do na dílleachtaí i Hortolova. I Nollaig 2002, thug Máirtín a chéad chuairt anonn le cúnamh a thabhairt do na gasúir ansin agus bhí sé thall aríst i mbliana agus é ag soláthar ceoil, saothair agus eolais mar a léiríonn na pictiúir seo thíos.
• Muintir Chonchubhair

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá muintir Chonchubhair i mbun gnó i gceantar Leitir Móir ó 1831 i leith, tráth a raibh siopa acu thíos in aice leis an gcéibh i Leitir Móir. In 1895 a tógadh an teach mór ina bhfuil Nioclás féin ina chónaí faoi láthair, cé go bhfuil cóiriú thar cuimse curtha ar an áit i rith na mblianta.
• Pastime Chonamara

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nuair a bunaíodh Pastime Chonamara, roinnt blianta ó shin, is beag an cheapadh a bhí ag an ngrúpa beag daoine sin ag an am go bhfásfadh an eagraíocht chomh sciobtha agus go mbeadh spéis chomh mór ina cuid imeachtaí, ní amháin i gConamara ach in áiteacha eile ar fud na tíre chomh maith. Bhí an taispeántas ba mhó go dtí seo acu i mbliana i Músaem Shaol na Tuaithe i gCaisleán an Bharraigh, áit a raibh daoine as chuile cheard den tír.
• Mol an Óige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Píosaí scríbhneoireachta ón Óige.
• An Bóthar Nua

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Caithfear a bheith an-chúramach leis an mbóthar nua seo. Chaith mise fiche bliain i mo chónaí thar lear i Hertfordshire, Sasana agus gar go maith don mótarbhealach an M25, an London Outer Orbital Ringroad a tógadh sna seachtóidí. Tharraing sé raic agus ní raibh mórán fáilte roimhe, idir C.P.Os., torann, srl. Ar nós daoine chuile áit, ní raibh siad an-sásta. Bhí muid amuigh faoin tuath. Tar éis go raibh sé píosa ón teach s’againne, bhí mé in ann an torann a chloisteáil san oíche, go mór mhór sa samhradh ba ghearr é le meaisín ghunna. Chomh luath is a bhí sé chríochnaithe bhí sé as dáta. Ní raibh a dhóthain lánaí ann.
• Mo Chara Ciarán Ó Con Cheanainn (1981-2009)

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir mé aithne ar Chiarán Ó Con Cheanainn nuair a bhí muid i Scoil Sailearna le chéile. Ón tús bhí dlúthchairdeas eadrainn. Bhí suim ag an mbeirt againn sa cheol agus sa drámaíocht agus cuid mhaith den am sa diabhlaíocht!!!! Le linn dúinn a bheith sa bhunscoil, chonaic Máire Uí Mhainnín, go ndéana Dia Grásta uirthi, go raibh suim againn sa cheol agus thug sí isteach sa chór muid agus tráthúil go leor an uair dheireannach a sheinn an bheirt againn le chéile ba ag Aifreann na Giniúna é i Séipéal na Tulaí, Oíche Nollag seo caite.
• Ponc

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is clár nua é PONC á chur i láthair ag Máire Treasa Ní Dhubhghaill agus Colmán Mac Séalaigh agus é le feiceáil ó 4.50 pm go dtí 7.00 pm gach iarnóin, Luan go hAoine, ar TG4. Beidh sraitheanna drámaíochta móra le rá á gcraoladh ar PONC i gcaitheamh an tséasúir, chomh maith le cláir réalaíocha agus spóirt. Ní imeoidh aon nuacht mhór i ngan fhios don bheirt seo agus déanaigí cinnte go mbeidh sibh ar an eolas ó thaobh cúrsaí ceoil, scannán, faisin agus spóirt de. Leis na mórchomórtais a bheidh á reáchtáil ar an gclár i rith na bliana beidh seans agaibh duaiseanna den scoth a bhuachan; mar sin, bígí ag faire amach mar táimid ag teacht!!
• An Bád Bán ’s An Green Dragon

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Sí caint an Green Dragon a bhíonn i mbéal an Phobail san aimsir seo agus dearmad beagnach déanta ar an mBád Bán. A mhalairt a bhíodh le cloisteáil leathchéad bliain ó shin. Is athrú siombalach é ar athrú mheon an Phobail - athrú ón imirce ag cuartú saothrú i bhfad ó bhaile, go post sa mbaile agus am saor do chúrsaí spóirt. Ag an am sin ní raibh an oiread sin de charranna ar an mbóthar cúng agus mná is mó a bhíodh ag siúl le taobh an bhóthair, cromtha síos faoi ualach dhá bhuicéad uisce ón tobar.
• Coláistí Gaeilge Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is féidir fréamhacha na gColáistí Gaeilge i gCois Fharraige a rianú siar go dtí fíorthús an fichiú haois tráth a raibh gluaiseacht Athbheochan na Gaeilge faoi lánseol. Seans gur beag tionscal gur féidir leo a mhaíomh go bhfuil siad ar an mbóthar le céad bliain agus gur tháinig fás agus forbairt ar an ngnó ó shin i leith. Ba í Coláiste Chonnacht an chéad Choláiste Gaeilge a bunaíodh i gCois Fharraige ag tús na haoise seo caite agus ón tús ba é an aidhm a bhí acu múinteoirí a thumadh i dtobar na teanga.
• Tigh Dick ar an Tulaigh

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Má thugann tusa aire de do ghnó, tabharfaidh do ghnó aire duitse. Mura dtabharfaidh tú aire dó, ní bheidh gnó agat (R.B O’Toole). Rugadh R. B. Ó Tuathail in Eanach Mheáin i 1881, do Sheán Ó Tuathail, agus Sabina Ní Mháille (Uí Thuathail). Richard a thugadh a mhuintir féin air, Dick Toole a thabharfadh muintir na háite air, agus R. B. O’Toole an t-ainm gnó a bhí aige. Bhí dlúth theagmháil ag muintir Uí Thuathail in Eanach Mheáin le muintir Uí Chonaire as Gairfean, mar bhí deirfiúr Sabina Ní Mháille (uí Thuathail), Máire Gráinne Ní Mháille, arb as Béal Átha na mBreac a muintir, pósta le Pádraig Ó Conaire. Bhí siopaí ag deartháir Sabina freisin, Peadar Ó Máille, sa Mhám agus i mBéal Átha na mBreac.
• Scoil Cholmcille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Buíochas le Dia, bhí bliain an-mhaith agus antairbheach ag Scoil Cholmcille na Tulaí i rith na scoilbhliana seo caite. An Gairdín: Tá an fhoirgneamh agus an timpeallacht ag breathnú an-slachtmhar agus le cur leis sin rinne na daltaí, faoi stiúir an mhúinteora Brian Ó Murchú, gairdín ar chúl na scoile áit ar chur siad meacna, cabáiste, leitís, oinniúin agus fataí. Bhí na gasúir an-bhródúil as a gcuid oibre.
• Scoil Náisiúnta Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an-bhliain againn i Scoil Sailearna anuraidh. Ghlac muid páirt in Oireachtas na Gaeilge i gCorcaigh agus sa bhFéile Náisiúnta Scoildrámaíochta arís i mbliana. Ghlac suas le scór gasúir as an scoil páirt i gcomórtas na n-agallamh beirte agus sa damhsa ar an sean-nós ag an Oireachtas i gCorcaigh. Bhuaigh Caoimhe Ní Chonghaile agus Emma Ní Choisdealbha as Rang a 5 an chéad áit sna hagallaimh beirte faoi-12 leis agallamh beirte, “Obair Bhaile”, le Joe Steve Ó Neachtain.
• Coláiste Cholmcille: Nasctha sa Phobal

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is cuid lárnach de phobal ar bith na scoileanna atá lonnaithe sa cheantar máguaird. Trí shaol na scoile forbraítear naisc agus coinsias sóisialta i measc na ndaoine agus is iomaí dlúthchairdeas saoil a déantar taobh amuigh is taobh istigh de gheataí na scoile céanna.
• Tearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is é príomhchuspóir Thearmann Éanna ná an freastal is fearr agus is féidir a dhéanamh ar aosaigh Chois Fharraige agus na Gaeltachta trí chéile. Tá ardmheas againn ar ár muintir a shín ar aghaidh chugainn mar bhronntanas an saibhreas idir theanga, creideamh, cultúr, ceol agus eile. Chuidigh an saibhreas agus an nádúr a bronnadh orainn thar na blianta agus a síneadh ar aghaidh chugainn ó ghlúin go glúin, le nár bhféiniúlacht mar Ghaeil a choinneáil.
• Eldorada na Gaeltachta

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá sé níos mó ná seachtó bliain ó d’fhág an tAth. Séamus Ó Ceallaigh Pobal Chois Fharraige ach tá scéalta faoi i mbéal an phobail fós. Bhí suim mhór aige i gcúrsaí polaitíochta ar mhaithe le forbairt a phobail féin agus bhíodh sé go rialta ag freastal ar chruinnithe de chuid Fhianna Fáil i mBleá Cliath. Cuireadh ceist ar Éamon de Valera tráth ar shiúil an tAth Ó Ceallaigh isteach ag cruinniú agus briefcase mór ar iompar aige.
• An tAth. Stiophán

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Oirníodh ‘mo shagart mé i séipéal Chill an Mhóta in aice le Cill Téagáin i gCo. Chill Mhantáin ar 23ú lá de Bhealtaine 1959. Lá arna mháireach, Domhnach na Tríonóide, léigh mé mo chéad Aifreann i bparóiste an Chnoic. Ba mhór an onóir dhom mar sin, a bheith in ann Aifreann buíochais a cheiliúradh sa séipéal céanna leathchéad bliain ina dhiadh sin ar an 31ú lá de Bhealtaine 2009, Domhnach Cincíse. Bhí an lá chomh breá agus chomh te leis an lá ar oirníodh mé.
• Beannú Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Beannú Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige
• Plean Gaeilge an ITT

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ar an 25 Meán Fómhair, d’oscail an Taoiseach an tIonad Tacaíochta Teaghlaigh ar an gCnoc in Indreabhán, áis nua a chuideoidh le treisiú na Gaeilge i gConamara. Labhair Biseach le Caitlín Nic an Ultaigh, Cathaoirleach Choiste Stiúrtha an Ionaid, le fáil amach céard go díreach a bheidh ar siúl ann.
• Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige: Oscailt Oifigiúil – Cuairt an Taoisigh

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an ghrian ag scaladh ar an gCnoc ar an 25ú lá de Mheán Fómhair nuair a d’oscail an Taoiseach an tIonad Tacaíochta Teaghlaigh go hoifigiúil. Bhí slua breá i láthair don ócáid ar cuireadh tús léi go gairid tar éis a trí a chlog nuair a bheannaigh an tAthair Ó Flannabhra, Sagart Paróiste an Chnoic agus duine de stiúrthóirí an Ionaid, an foirgneamh nua. Chuir Diarmuid Ó Fátharta, Áine Ní Dhubhghaill, Eoin Ó Dubhghaill agus Aisling Ní Chonchubhair as Coláiste Cholm Cille ceol ar fáil don tslua fad is a bhí siad ag fanacht le teacht an Taoisigh.
• Biseach: Eagarfhocal 2009

  Alt ó 'Biseach 2009', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cé gur beag duine, eagraíocht ná gnó nach bhfuil priocadh éicínt faighte aige nó aici ón loscadh airgeadais atá gaidhte ar fud na tíre agus an domhain le bliain anuas, is mór an díol misnigh go raibh cuid mhaith de lucht gnó Chois Fharraige flaithiúil lena gcuid fógraíochta don eagrán reatha seo den iris BISEACH. Léiríonn sin go soiléir go bhfuil muintir an cheantair sásta dul ar aghaidh leis an saol in ainneoin na ndeacrachtaí geilleagrach, díreach mar a rinne na glúine a tháinig rompu, chun cuma a choinneáil ar an áit agus brú ar aghaidh lena gcuid oibre agus lena gcuid forbartha. Tuar an mhaith agus gheobhaidh tú í, mar a deir an seanfhocal.
• Grianghraif

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Grianghraif
• Craobh na hÉireann sa Liathróid Láimhe ag Mícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cleachtadh, cleachtadh agus tuilleadh cleachtaidh, sin a dhéanann foirfeacht, agus sin é a bhain amach Craobh na hÉireann sa liathróid láimhe d’Fhiontán Ó Curraoin i mbliana, do dhéagóirí Faoi-16. Sea, bhain sé amach Craobh Chonnachta go héasca, ach i gCluiche Leathcheannais na hÉireann cé a thiocfadh ina aghaidh ach Pádraig Uí Chearbhaill an fear a bhí ina sheaimpín domhanda dhá bhliain ó shin. Bhí sárchluiche eatarthu ach fuair Fiontán an ceann is fearr air aríst eile, mar a fuair i mí Eanáir seo caite i gComórtas Oscailte na Mumhan. I gCluiche Ceannais na hÉireann bhuail sé Eoin Hennessy leis an scór, in ainneoin go raibh an bua ag Hennessy air i gcomórtas na Golden Gloves cúpla mí roimhe sin. Lena chois sin, bhain Fiontán amach gradam “Pearsa Spóirt mhí Aibreán 2008” ó First Active/An Curadh Connachtach.
• Coiste na nÓg

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain gnóthach curtha isteach againn agus sin ag druidim i dtreo deireadh na bliana. Níl fágtha le nimirt ag an tráth seo agus mé ag cur peann le páipéar ach cluiche amháin sa bpeil. Tá an fhoireann peile Faoi-16 le cluiche ceannais sraithe a imirt in aghaidh Baile Átha an Rí, agus súil againn go n-éireoidh leo corn a thabhairt ar ais go ceantar Chois Fharraige.
• Féile Iománaíochta/Camanachd 2008

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ba é cuairt Fhoireann Camanachd na nAlbain ar pharóiste an Chnoic i mí Dheireadh Fómhair buaic iomána na bliana i gCumann Mícheál Breathnach 2008. Bhí an-deireadh seachtaine iománaíochta agus camanachda ar an bpáirc agus foirne Gaeltachta Faoi-14 páirteach i gComórtas Cuimhneacháin Éinne Uí Fhoighil agus foireann Sóisir an Chumainn ag iarraidh a chinntiú nach n-éireodh leis na hAlbanaigh Corn Cholm Cille a thabhairt abhaile leo. Cé gur chaith sé an oiread sin báistí le seachtain roimhe, ba léir go raibh duine éigin ar Choiste Stiúrtha na Féile ag guidhe mar ghealaigh sé maidin dé Sathairn agus dhá lá níos breátha ó thaobh aimsire ní fhéadfaí a iarraidh.
• Cumann Camógaíochta Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Cumann Camógaíochta Chois Fharraige ag deireadh an tséasúir faoi láthair agus ag críochnú ar nóta ard mar a thosaigh siad thiar i mí na Márta seo caite. Bhuaigh an fhoireann sóisir sraith an Chontae (Sóisear B) nuair a bhuail siad cailíní Skehana sa chluiche ceannais leis an scór 2-1 in aghaidh 0- 0. Tá na cailíní Faoi-15 ag fanacht le cluiche ceannais Chomórtas Iarthar na Gaillimhe agus na Cathrach, áit a gcasfaidh siad ar an gCaisleán Gearr.
• Na Seanleaids

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí chúig nóiméad fanta agus Mícheál Breathnach dhá phointe chun cinn. An bhféadfaí greim a choinneáil ar an gcreach nó an raibh Corn nua glan Phaddy Mhatt ag tabhairt aghaidh ar Mhaigh Cuilinn.
• Cumann Mhícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An t-am seo anuraidh bhí foirne sinsir an Chumainn sábháilte agus ag déanamh go maith ina ngrádanna éagsúla féin. Bhí an fhoireann sinsir peile tar éis ardú céime a bhaint amach go dtí Roinn A. Mar bharr air sin ghnóthaigh siad an Chraobh B amach ar fad.
• Scoil Cholm Cille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Taca an ama seo anuraidh bhí muid ag fáil faoi réir le haghaidh oscailt oifigiúil na seomraí breise a cuireadh leis an scoil. Nach orainn a bhí an t-ádh gur éirigh linn an obair seo a dhéanamh roimh na gciorraithe ar fad! Bhí an-lá againn ar an 7ú lá de Mhí na Nollag, 2007 nuair a ghearr an t-Aire Gnóthaí Pobail Tuaithe agus Gaeltachta, Éamon Ó Cuív, an ribín ar an bhfoirgneamh breá nua agus nach muid a bhí bródúil.
• Plean Forbartha 2008-2010

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Plean Forbartha 2008-2010
• Filí Bhaile na mBroghach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. ‘Fágtar ag an bhFilí é,’ nó ‘sin é an chaoi ar chuir an Filí é,’ a chloisfeá go minic ó mhuintir na háite seo againne agus iad i ngeoin chomhrá le chéile ag geata an tséipéil, ag crosbhóthar, ar foscadh ar an bportach ón mbáisteach, ag líonadh leoraí móna, nó ag déanamh uaighe i reilig an Chnoic. Taispeánann an méid sin an meas atá ar Sheosamh Ó Donnchadha (Joe Shéamais Sheáin) mar fhile, agus an mhuinín atá ag a phobal féin as lena gcuid smaointe a chur i bhfocail. Ba mhór an chomaoin ar bhainis nó ar chéilí tí an Filí a bheith i láthair le cúpla ceann dá chuid dánta a rá.
• Tearmann Éanna: Lá Oscailte san Ionad Lae

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Ar an lá deireanach de mhí Lúnasa na bliana seo reáchtáileadh lá oscailte i dTearmann Éanna ar an Tulaigh le heolas a thabhairt don phobal faoina bhfuil ar siúl ann. Tháinig slua deas amach le haghaidh na hócáide agus mar fháilte rompu, thug Cathaoirleach, An tAth. Micheál Ó Flannabhra, S.P., an óráid seo leanas...
• Grianghraif ó na Seachtóidí…

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Lucht eagraithe Fhéile Drámaíochta na hAille a reáchtáileadh i bhfothrach na Seanscoile, ó chlé: Colm Ó Tuathail (Cathaoirleach), Micí Ó Conghaile, Eilín Uí Bhraonáin, Seosamh Ó Braonáin agus Máirtín Davy Ó Coisdealbha. Sa bpictiúr thíos, ó chlé, tá Tomás Mac Ardghaill (Moltóir), Máirtín Mac Donnchadha (Bainisteoir na Comhairle Náisiúnta Drámaíochta), Áine Ní Dhabhráin (Rúnaí Chomhairle Chonnacht) agus Seán Ó Tuairisc (Rúnaí Náisiúnta na Comhairle). Nioclás Niocláisín Ó Curraoin, a iníon Cáit ar an asal, comharsa leis, Tom Churraoin, Curraoineach eile, Peadar Mhaidhc Pheadairín, Pádraig Churraoin (comharsa eile), Peigín Niocláis, Jude Churraoin, agus thiar in aice na fuinneoige tá Máire agus Peige Niocláis.
• An tIonad Tacaíochta Teaghlaigh

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Agus bailchríoch á cur ar an Ionad Tacaíochta Teaghlaigh ar an gCnoc i láthair na huaire, labhair Bainisteoir Tionscnaimh an Ionaid, Máire Uí Mhaoláin, le Biseach faoin áis iontach seo agus na seirbhísí a bheidh á cur ar fáil inti
• An Club Óige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá Club Óige Lurgan ar an mbóthair anois le níos mó ná 40 bhliain agus é ag fáil níos beocha le himeacht ama. Is áis iontach é an Chlub le haghaidh daoine óga idir 13-18 mbliana d’aois agus béim láidir ar spraoi agus ar chraic trí mheán na Gaeilge amháin. Sprioc atá againn i gcónaí ná go mbeidh a spás fhéin agus a n-am fhéin ag na gasúr seo chun tréimhse a chaitheamh lena gcuid cairde agus cairde nua a dhéanamh, chun spraoi, caint agus, i mbealach siamsúil, scileanna nua a fhoghlaim.
• Cuilteáil Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I Fómhar 2005 thug Mairéad Ni Mhocháin (Scoil Sailearna) agus Bríd Ní Bhriain (Coláiste Cholm Cille) cuireadh dom cúrsa patchwork a mhúineadh do thuismitheoirí na scoileanna. Bhí an-suim ag na tuismitheoirí ann agus ar an gcéad oíche tháinig ocht nduine dhéag chun an chuilteáil phaistí a fhoghlaim. Mé féin agus Mary Ann Uí Churraoin a bhí á múineadh.
• Ceiliúradh 10 mBliana i Hortlova

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bunaíodh an charthanacht To Russia With Love i 1998 agus bhí ceiliúradh mór ar siúl amuigh i Hortlova sa samhradh. Bhí an t-ádh orm féin gur éirigh liom a bheith amuigh ann don chúigiú uair. Chaith mé trí seachtainí ann in éineacht leis na gasúir agus de bharr flaithiúlacht mhuintir Chois Fharraige agus chathair na Gaillimhe ba thuras an-dearfa a bhí ann. Ceannaíodh 14 rothar chomh maith le huirlisí ceoil.
• Imeachtaí i gColáiste Cholm Cille 2007-2008

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Imeachtaí i gColáiste Cholm Cille 2007-2008
• Scoil Náisiúnta Sailearna: Dóchas sa Dúchas

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí bliain iontach againn arís anuraidh i Scoil Sailearna. Don dara bliain as a chéile bronnadh an gradam “Scoil Ghaeltachta is Fearr” orainn ag an bhFéile Náisiúnta Scoildrámaíochta.
• Comhar Creidmheasa Cholm Cille: Bliain agus Fiche ag Fás

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is “ar scáth a chéile a mhaireann na ndaoine” atá mar mhodh oibre againn ag an comhar creidmheasa. Tá Comhar Creidmheasa Cholm Cille ag feidhmiú anois le os cionn bliain agus fiche. Déanann sé freastal ar na pobail ó Cheantar na nOileán soir chomh fada leis na Forbacha, agus ó thuaidh chomh fada le Gleann Trasna. Thar na mblianta, tá fás agus forbairt tagtha ar an líon ball atá páirteach sa gComhar Creidmheasa.
• Nádúr agus Mí-nádúr an Chultúir

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Is iomaí sin cineál cultúir ar dhroim an domhain seo faoi láthair, ach is é an cultúr a bhfuil an teanga Ghaeilge mar chúlra is mar chuisle aige a bhí i ndán domsa ar an bhfód dúchais ón gcéad lá ar caitheadh ar a’ sop mé. Téann rútaí an chultúir Ghaelaí seo i bhfad siar. Siar thrí dhúrabhán na nglúnta atá ag déanamh créafóige ach go maireann lorg a mbéil agus milseacht a gcuid ceoil i measc an athfhás ginealaigh atá os cionn talún faoi láthair. Mairfidh giúin a gcuid saibhris i mo chluasa go héag.
• Maidhc Mhicil Teada

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Siad muintir mo bhaile féin, baile fearainn an Locháin Bhig, a chuala mé ag trácht ar Mhaidhc Mhicil Teada, nó Mícheál Breathnach, an chéad uair. Go deimhin ní iontas an-mhór é sin mar rugadh Micheál ar an Lochán Beag. Rud eile a bhí spéisiúil domsa gurbh é Pádhraig Ruadaí, mo shean-athair, an “Pádhraig” atá luaite ag Míchéal ina scéal “ Seilg na Meán Oíche.
• Biseach: Eagarfhocal 2008, Focal ón gCathaoirleach

  Alt ó 'Biseach 2008', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Biseach 2008 – cé bheadh ag caint ar bhiseach agus na ciorraithe uilig atá geallta a deir tú? Bhuel tá mé sásta a rá nach bhfuil aon chiorrú déanta ar an bhfiúntas, ar an méid ná ar éagsúlacht an ábhair atá i mBiseach na bliana seo, seachas an méid atá le rá agam féin – níl aon athrú ar mo phort ó anuraidh: “Ta fáilte roimh bhaill nua ar an gCumann Forbartha/Coiste Ghlór na nGael”.
• Seanphictiúir Anall as Meiriceá

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Seo grianghraif a fuair Jimí Ó Fátharta anall as Meiriceá le gairid agus aistriúchán ar chuid den litir a sheol Gerie Huppe anall leo: “Phós Hanna Ní Thuairisg agus William O’Connor i 1902. Ní raibh aon chlann orthu ach bhí William pósta roimhe sin, sular chas sé le Hanna, agus bhí clann aige lena chéad bhean a bhásaigh agus na gasúir an-óg. Thóg Hanna na gasúir sin go fial cineálta, de réir dhuine dá leas-iníonacha. Máirtín Rua Ó Tuairisg ab ainm d’athair Hanna agus Hanna Ní Chualáin a bhí ar a máthair, arbh as an Lochán Beag dí ó dhúchas. Bhí deirfiúr aici, Kate, a phós Beartla Ó Cualáin as an Teach Mór Thiar. Fuair mé na pictiúir seo de mhuintir Uí Fheinneadha ó neach Choilm Uí Fheinneadha, duine acu sin a bhásaigh nuair a phléasc an mianach ar an Lochán Beag. Col ceathair léi, James Francis Coyne, nach maireann, as Portland Maine, a thóg na pictiúir agus grianghrafadóir gairmiúil a bhí ann. Ba mac é siúd le James Francis Coyne agus Katherine Feeney, deirfiúr le Colm a bhásaigh i dtubaist an mhianaigh.”
• Canon Lyons (1811-1885)

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Rugadh Pat Lyons (Canon Lyons) i mBéal Átha hAmhnais i gCo. Mhaigh in 1811. Chuaigh sé chuig an mbunscoil áitiúil agus ina dhiaidh sin go dtí Coláiste Iarlatha i dTuaim. Oirníodh ina shagart é i dTuaim in 1839, chaith sé dhá bhliain ina shéiplíneach i dTeampall an Tóchair, i mBaile Liam agus bliain eile ina dhiaidh sin i mBaile an Mhuilinn, Co. na Gaillimhe.
• Forbairt Nua Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Foirgneamh Nua Scoil Sailearna
• Cumann Sacair Chois Fharraige: Seaimpíní Sraithe agus Craoibhe

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Den chéad uair riamh, bhain buachaillí Faoi-15 Chumann Sacair Cois Fharraige amach an cluiche ceannais do chraobh na Gaillimhe, éacht a tharla ar an Luan an 26ú Márta i bPáirc Terryland. Go deimhin ba é seo an chéad fhoireann ón gCumann in aon ghrád a chuaigh chomh fada sin agus is maith mar a rinne siad. I gcoinne Chreag Mhór/Baile Cláir na Gaillimhe a bhí siad sa gcluiche ceannais tar éis dóibh an bua a fháil i gcoinne Moyne Villa sa gcead bhabhta, in aghaidh Kilshanvey sa dara babhta agus in aghaidh Corrib Rangers sa gcluiche leathcheannais.
• An Cumann Liathróid Láimhe

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An óige go deo agus na bróga an fhad a mhairfidh siad! Sea, bliain eile iontach ag óige Mhíchíl Bhreathnaigh ó thús 2007, idir craobhacha contae, cúige agus náisiúnta. Rinne Comhar Creidmheasa Cholm Cill urraíocht fhial fhlaithiúil ar gheansaithe don Chumann i mbliana agus rinne Colm Mharcais Ó Cualáin an rud céanna do gheansaithe na ndaoine fásta.
• Cumann Peile Gael na mBan Mícheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tháinig grúpa cailíní óga le chéile breis is bliain go leith ó shin agus suim acu foireann peil na mban a thosú sa pharóiste. Bunaíodh Cumann Peile Gael na mBan Mícheál Breathnach agus shocraigh beirt pheileadóirí ó fhoireann sinsir na bhfear muid a thraenáil. Nuair a thosaigh an cumann seo ní raibh oiread is liathróid peile fhéin againn gan trácht ar feisteas. Bhí orainn liathróidí peile agus geansaithe a fháil ar iasacht ó fhoirne sinsir agus mionúir na mbuachaillí.
• Cumann Mhicheál Breathnach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. An bhliain seo chugainn, beidh peileadóirí Chumann Mhicheál Breathnach ag imirt i Roinn A na Gaillimhe den chéad uair ó bhain siad stádas sinsir amach sa bhliain 2004. Chríochnaigh siad ar bharr Roinn B na bliana seo (2007) agus trí phointe dhéag acu as ocht gcluiche, agus tá Cluiche Ceannais na Sraithe Roinn B fós le n-imirt, áit a gcasfaidh siad ar Chill Chiaráin / Cluain Beirn arís.
• Na Coastguards i gCois Fharraige le linn an dara Chogaidh Mhóir: An ‘Emergency’ i gCois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Sa tréimhse chorrach seo san Eoraip le linn an dara chogaidh mhóir 1939 – 1945 tá ’fhios ag madraí an bhaile go raibh Éireann neodrach ach caithfidh tú cuimhneamh gur oileán muid. B’éigean don airm plean straitéiseach a chur le chéile leis an tír a chosaint, go mór mhór timpeall an chósta. Ní raibh áit ar bith níos oscailte, leochaileach ná sobhuailte ná Cuan na Gaillimhe taobh amuigh anseo. Bhí sé ar nós ródbhealach i ndáiríre, ina raibh idir longa paisinéirí, soithí lastais agus báid faoi thoinn ag taisteal, gan trácht ar mhianaigh bradacha ag imeacht ar strae sa sáile agus gan ’fhios cén uair a laindeáilfeadh ceann acu ar bharr carraige nó sa snáth mara.
• Tearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Rinneadh cónascadh idir Tearmann Éanna agus Tearmann Ainnín i mbliana. Fágann an cónascadh go bhfuil 32 theach beag agus Ionad Lae faoi chúram Thearmann Éanna le freastal ar na tionóntaí agus ar Aosach an phobail. Thug Tearmann Éanna an tIonad Sláinte agus Aireagal Phóil a bhí tógtha acu – ina bhfuil naoi n-árasán do dhaoine faoi mhíchumas – don HSE le heagrú le freastal ar riachtanais an phobail. Tá mionbhus ag Tearmann Éanna chomh maith, le freastal ar riachtanais na nAosach.
• Capaill na gCualán

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Cheannaigh Pádraig Mháirtín Pheaits Ó Cualáin as an Teach Mór a chéad chapaillín Chonamara thart ar 12 bhliain ó shin agus ón am sin i leith tá riar acu gaite trína lámha agus é ar thóir an scoth, rud atá aige anois, de réir dealraimh.
• To Russia With Love

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nollaig 2002, thug mé cuairt ar an dílleachtlann in Hortolova den chéad uair. Tá an dílleachtlann suite gar do réigiún Bryansk na Rúise, 300 míle siar ó dheas ó Mhoscó. An chéad radharc a fuair mé ar Hortolova, ag a 5.00 ar maidin – bhí sé ar nós Winter Wonderland: Brat bán sneachta! Bhí an teocht -15°C an mhaidin úd (téann sé síos go dtí -35° scaití sa gheimhreadh). Chaith mé coicís i measc na ngasúr - ag spraoi sa sneachta agus ag déanamh ceoil. Bhí sé thar a bheith deacair imeacht uathu tar éis na coicíse sin.
• Charity You’re a Star 2007

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. I mo sheasamh taobh amuigh de Ródaí RTÉ/Raidió na Gaeltachta ag Féile Willie Clancy i Sráid na Cathrach a bhí mé nuair a bhuail mo fón póca agus chuir bean le glór milis binn ceist orm an mbeinn sásta páirt a ghlacadh sa chlár teilifíse, Charity You’re a Star 2007. Shíl mé cinnte gur ag stealladh mhagadh fúm a bhí sí, mar tá ’fhios ag an saol mór nach bhfuil nóta i mo cheann, ach de réir mar a lean an comhrá ar aghaidh agus gur chas mé véarsa den Yellow Submarine di, dúirt sí nach raibh cailleadh ar bith orm agus nuair a bheadh banna ceoil i mo thionlacan go mbeinn thar barr !
• Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Tá dul chun cinn maith déanta go dtí seo ar fhoirgneamh Ionad Tacaíochta Teaghlaigh Chois Fharraige atá ar chúl Shéipéal an Chnoic. Tá an t-ionad á thógáil faoi scáth Thionscnamh Pleanála Teanga Chomharchumann Shailearna. Tá a leithéid thar a bheith riachtanach sa lá atá inniu ann, mar a léirigh an Staidéar Teangeolaíoch ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht, a d’fhoilsigh an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta ag deireadh mhí Dheireadh Fómhair. Dar leis an staidéar áirithe sin, tá “dúshláin fadtéarma le sárú ag na pobail sin ina bhfuil an Ghaeilge fós ina príomhtheanga pobail”.
• Ealaín Bheo! An Chéad Sheachtain Ealaíne agus Oidhreachta i Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir Joe Steve Ó Neachtain tús le ‘Ealaín Bheo’ ar an 28 Bealtaine i Scoil Sailearna ag rá gur cúis bróid dó an méid drámaíochta, damhsa, cheoil agus cumadóireachta atá ar siúl sa scoil. Is í Scoil Sailearna an bhunscoil is mó i nGaeltacht Chonamara agus í suite sa bparóiste is bríomhaire agus is gníomhaí sa tír ó thaobh teanga, cultúir agus oidhreachta de.
• Duaiseanna Ghlór na nGael

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí ócáid mhór i Seanscoil Sailearna ar an 3 Márta, 2007 nuair a bronnadh príomhdhuaiseanna Ghlór na nGael don bhliain 2006. I measc na n-aíonna a bhí láthair bhí an tAire Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta, Éamon Ó Cuív; An Dr. Máire Ní Anracháin; Éamonn Ó hEargáin agus Lorcán Mac Gabhann. Paróiste an Chnoic a bhain amach príomhdhuais Ghlór na nGael 2006 agus bhronn an tAire Ó Cuív €40,000 agus trófaí Ghlór na nGael ar Chathaoirleach Chumann Forbartha Chois Fharraige, a ghlac iad thar cheann an pharóiste.
• Forbairt Scoil Sailearna

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí cruinniú in oifig na Roinne Oideachais, i dtús na bliana, idir ailtirí agus innealtóirí na Roinne agus na Scoile in éineacht le ionadaí ó B.O.M. na Scoile leis an bplean deireannach d’fhorbairt na scoile a phlé. Tá na hathruithe sa bplean agus an gearradh siar a mhol ailtirí agus innealtóirí na Roinne uilig déanta agus curtha ar aghaidh le dhá mhí agus táimid ag súil le toradh maith ón gcruinniú.
• Scoil Sailearna: An Scoil Ghaeltachta is Fearr

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí an-bhliain go deo againn arís anuraidh i Scoil Sailearna agus ba é buaicphointe na bliana é nuair a bronnadh an gradam “Scoil Ghaeltachta is Fearr” orainn ag an bhféile Náisiúnta Scoildrámaíochta. D’éirigh thar barr linn ag an bhféile Scoildrámaíochta freisin.
• Forbairt Scoil Cholmcille na Tulaí

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. In áit an chiúnais bhí torann mór le cloisteáil ó Scoil na Tulaí ó thús na bliana. Bhí Cuddy Teo. i mbun oibre le trí cinn de sheomraí ranga nua a thógáil mar aon le seomra múinteoirí, seomra don Phríomhoide, oifig nua, leithris nua, díon nua ar dhorchla na scoile, áit spraoi taobh amuigh le dromchla tarmacadam do na gasúir agus méadú a chur ar an gcarrchlós le freastal ar charranna na dtuismitheoirí. Leagadh an seantúr uisce agus an sean-ionad foscaidh le tuilleadh spáis a chur ar fáil mar áit spraoi do na gasúir.
• An bhFuil Mórán Déanta?

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Anuraidh, rinneadh ceiliúradh ar bhunú Chumann Forbartha Chois Fharraige i 1966. Seo a leanas an píosa a scríobh Cathaoirleach Chumann Forbartha Chois Fharraige, Peadar Mac an Iomaire, i mBiseach i 1987 inar chaith sé súil siar ar raibh déanta go dtí sin. Ar ndóigh tá rudaí móra déanta ó shin freisin.
• Biseach: Eagarfhocal 2007, Focal ón gCathaoirleach

  Alt ó 'Biseach 2007', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bliain eile beagnach imithe agus Biseach 2007 ann arís chun blaiseadh d’imeachtaí na bliana a chur os bhur gcomhair agus sibh a thabhairt siar ar bhóithre na smaointe leis an mbailiúchán seanphictiúir atá inti.
• Grianghraf

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Máire Mhicil Tada, deirfiúr an scríbhneora Micheál Breathnach as an Lochán Beag – a bhí pósta le Seáinín Beag Ó Tuairisg agus ina hucht a mac Pádraic (Sheáinín Bheag); ansin Seáinín Beag Ó Tuairisg agus a iníon Máire agus a dheis tá Síle, máthair Mhicheál Breathnach (Ní Fheinneadha roimh phósadh di), agus Maidhc Sheáinín Bhig faoina láimh aici. Tógadh an pictiúr i 1926.
• Na Sféir Sheoda

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. D’éirigh an grian agus breathnaigh sí ar an domhan beag amháin a bhí thíos fúithi. Ocht nóiméid go leith théis solas na gréine é a fhágáil bhuail sé in aghaidh atmaisféar an domhain uaigneach seo, agus chuaigh sé tríd, ag tabhairt teocht don talamh crua reoite. Théigh sé an t-aer fuar, agus tháinig gaoth ó na cnoic arda bána chun áit an aeir the a thógáil. Agus ar a bealach shéid an gaoth timpeall puball beag bán agus ar leathsféar geal a bhris solas na gréine síos go dtí a seacht ndath, agus frithchaith na dathanna sin go dtí gur bhreathnaigh sé ar nós tuar báistí ar an talamh.
• An tEalaíontóir

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Fuair an gearrscéal seo an Chéad Duais agus Corn Uí Chadhain i gComórtas Scríbhneoireachta Chumann Forbartha Chois Fharraige 2005
• Páipéir Bhána agus Páipéir Bhreaca

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. B’as saol an bhéaloidis, saol nach raibh mórán athrú air le míle bliain anuas a fáisceadh mé. Ba í an duais ab fhearr a d’fhéadfadh duine a ghealla dhuit ar feadh na bliana go ligfeadh sé ag an bpátrún thú, pátrún Cholm Cille ag a thobar, naoi nó deich de mhílte taobh thiar den Spidéal. Bhí mé a liachtaí sin uair ar an bpátrún, ach ní raibh mé fós ariamh ag an tobar, cé gur chuir mo mháthair turais orm ann i mo pháiste dhom. Tuigim go maith cé an fáth ar chuir an Dochtúr Brí, Easpag Chaisil agus Imligh anseo, amach na tréadlitreachaí siúd, ceann acu, is cuimhneach liom i 1813 , i nGaeilge álainn freisin, ar geall le foruagraí ó Rialtas Stormont inniu iad ag toirmeasc mórshiúil eicínt. Ag toirmeasc aon phátrún ná aon turas ag aon tobar sa deoise idir a leithéid seo agus a leithéid seo eile de lá a bhí an t-easpag. I saol Dionysiusach na dtoibre beannaithe ba mhó mo spéis-sa freisin, go bhfóire Dia orainn! Má gheallann Dia léas beag eile ar mo shaol dhom tá súil agam mian mo mháthair bhocht a chomhlíona.
• Céard eile a tharla i 1966?

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Céard eile a tharla i 1966?
• Cogar An tSaibhris ón nGaoth, Aniar, Aduaidh is Aneas

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Chuir Dia cogar ón ngaoth aniar i leathchluas Naomh Pádraic ag rá “Tar a ógánaigh agus siúil arís inár measc”. B’shin é “Glór na nGael” i leathchluas Naomh Pádraic agus buíochas le Dia níor thug sé an chluas bhodhar dó. Tháinig macalla an Ghlóir chéanna sa ngaoth aneas do leathchluas Naomh Ainnín i gceantar na Coirbe agus do leathchluas Naomh Colmcille in Árainn ón ngaoth aduaidh ó Chois Fharraige, agus buíochas mór le Dia níor thug ceachtar den bheirt Naomh sin an chluais bhodhar don chogar. Tháinig Naomh Ainnín trasna na Coiribe go Cill Ainnín agus Naomh Colmcille ó Árainn go ceantar na Tulaí agus b’shin tús na Críostaíochta sa taobh seo tíre.
• Forbairt Pharóiste an Chnoic

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Nuair a bunaíodh saorstát Éireann bhí bochtanas agus eisimirce ag cur as go mór do phobal Chois Fharraige mar a bhí ag cur as do phobail ar fud na tíre. De réir mar a bhí an stát nua ag cur aidhmeanna cheannródaithe Ghluaiseacht na Gaeilge agus an stáit nua i bhfeidhm, thosaigh cuairteoirí ag teacht chuig ceantar Chois Fharraige le barr feabhais a chur ar a gcuid Gaeilge. I measc na ndaoine a tháinig go Cois Fharraige bhí cuid de nua-bhunaitheoirí an stáit agus roinnt státsheirbhíseach. Chomh maith leis sin, bhí lucht léinn ag tarraingt ar Chois Fharraige go háirithe iad siúd a raibh fúthu cur lena gcáilíochtaí agus lena gcumas teanga.
• An tsuirbhéireacht ar Ghaeltacht na Gaillimhe 1968/69

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Seo dhá bhlúire as an suirbhé cuimsitheach a rinne an tOllamh Breandán S. Mac Aodha agus a fhoireann ar Ghaeltacht na Gaillimhe i 1968/69. Tá na píosaí tógtha díreach mar a bhí siad sa mbunleagan. Bhí sé grinn.
• Paidreacha agus Rannta

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. As oidhreacht paidreacha agus rannta atá bailithe ag an Athair Ó Flannabhra, chuir Rang na hIdirbhliana i gColáiste Cholm Cille in Indreabhán féilire deas le chéile do 2006 agus seo a leanas sampla de chuid acu.
• Peil i gCois Fharraige: Lúnasa 1967

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Peil i gCois Fharraige: Lúnasa 1967
• Cumann Liathróid Láimhe Mhichíl Bhreathnaigh

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Mol an óige agus tiocfaidh sí! Sea, is iad an dream óg, idir bhuachaillí agus cailíní, is mó a rinne gaisce ar na phioniúir liathróid láimhe i mbliana. Go deimhin rinne siad éachtaí mar gur bhain an Cumann amach 20 craobh faoi aois ar fad i gcomórtais Chontae na Gaillimhe ó thús 2006. Mar is iondúil, bhí go leor imeachtaí ar siúl do na haoisghrúpaí éagsúla i rith an tséasúir agus seo cuntas ar na príomh thorthaí a bhí ar na himeachtaí sin.
• Comórtas Peile na Gaeltachta 2006

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Comhghairdeas le foireann Sóisir A - Mhicheál Breathnach a bhuaigh an Comórtas Peile i mbliana. Ar An Spidéal a bhí Comórtas na bliana seo ar siúl agus thosaigh Na Breathnaigh amach le bua sármháith ar foireann An Spidéil. Ba iad Béal Átha an Ghaorthaidh a d’imir Na Breathnaigh sa gcluiche Ceathrú Ceannais – cluiche crua deacair ach choinnigh na leaids an cloigeann agus rinne siad an beart.
• Lá Oscailte i dTearmann Éanna

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Baineadh an-sásamh agus an-sult as an Lá Oscailte a bhí i dTearmann Éanna ar an Tulaigh ar an 14ú lá de Mheitheamh na bliana seo agus i measc an tslua mhóir a bhí i láthair bhí An tAire, Éamon Ó Cuív agus oifigigh ón Roinn, Príomhfheidhmeannach an Údaráis, Pádraig Ó hAoláin agus roinnt den fhoireann, Oifigigh ón FSS, ón gComhairle Contae, Teachtaí Dála, Comhairleoirí Contae agus baill tofa an Údaráis, dochtúirí, banaltraí agus cúramóirí áitiúla agus na sagairt áitiúla a bhíonn ag freastal ar riachtanais na ndaoine atá sean agus tinn.
• An Máistir Ó Neachtain

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bíodh rud agat dhuit fhéin nó déan do ghoradh leis an ngréin a deireadh an seandream ag tráth den tsaol a raibh an paróiste seo chomh bocht is gurbh é a gclochneart greim beatha a choinneáil faoin bhfiacail. Tá athrú dochreidte tagtha ar an gceantar ón am ar caitheadh mise ar an sop i 1942. Ba as talamh a bhí formhór na ndaoine ag baint slí beatha ag an tráth sin. Is leor súil a chaitheamh fós fhéin ar na breaclachaí talún atá ag síneadh ó phortach go cladach siar le bóthar Chois Fharraige chun a thuiscint gur le cruatan agus le hanró a mhair na daoine agus gan acu ach ón láimh go dtí an béal ar éigin.
• An Máistir Ó Coisdealbha

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Bhí ócáid stairiúil i Seanscoil an Chnoic mí na Samhna 2005, nuair a bronnadh Céim Máistreachta ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ar Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha as an Tulaigh agus Joe Steve Ó Neachtain as an gCré Dhubh in aitheantas dá saothar scríbhneoireachta, cumadóireachta agus aisteoireachta. Tá pictiúir den ócáid ar na leathanaigh seo romhainn.
• Cumann Drámaíochta Chois Fharraige: Ar Stáitse i mBoston

  Alt ó 'Biseach 2006', iris Chumann Forbartha Chois Fharraige. Thug an Cumann Drámaíochta cuairt ar Bhoston an Deireadh Fómhair seo caite, áit a ndearnadh trí léiriú den dráma “Go nDéantar do Thoil” le Michael Carey aistrithe go Gaeilge ag Bridie Ní Churraoin i Halla Naomh Breandáin, Dorchester, Boston.